Page 16 - รายงานราช61
P. 16
ร า ย ง า น ป ร ะ จํ า ปี ๒ ๕ ๖ ๑ สํ า นั ก ง า น ร า ช บั ณ ฑิ ต ย ส ภ า
ส�ำนักงำนรำชบัณฑิตยสภำ
ประวัติควำมเป็นมำ
เมื่อวันที่ ๑๙ เมษายน พ.ศ. ๒๔๖๙ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปก พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว
รัชกาลที่ ๗ แห่งราชวงศ์จักรีได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ประกาศให้จัดตั้ง “ราชบัณฑิตยสภา” ขึ้น ทรงเห็น
สมควรฟื้นฟูกิจการของกรมราชบัณฑิตย์ ซึ่งมีมาแต่โบราณและเป็นตำาแหน่งสำาหรับทรงตั้งผู้มีความรู้ศาสตราคม
ไว้รับราชการ ต่อมาเมื่อ พ.ศ. ๒๔๗๖ สภาผู้แทนราษฎรได้ถวายคำาปรึกษาแด่พระบาทสมเด็จพระปกเกล้า
เจ้าอยู่หัว สมควรจัดตั้งราชบัณฑิตยสถานให้มีสมาชิกผู้ประกอบด้วยคุณวิชา สมควรจะได้เลือกตั้งเป็นราชบัณฑิต
ในภายหน้า เพื่อกระทำาการค้นคว้าหาความรู้นำามาเผยแพร่แก่ประชาชนและสร้างตำารับตำาราให้แพร่หลายต่อไป
จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติว่าด้วยราชบัณฑิตยสถานขึ้นเมื่อ พ.ศ. ๒๔๗๖ และให้
ยกเลิกประกาศตั้งราชบัณฑิตยสภา ฉบับลงวันที่ ๑๙ เมษายน พ.ศ. ๒๔๖๙
เริ่มแรกที่ตั้งราชบัณฑิตยสถานนั้น ยังไม่มีราชบัณฑิต มีแต่ภาคีสมาชิก ซึ่งมีการจัดการประชุมครั้งแรกขึ้น
ในพระบรมมหาราชวัง เมื่อวันที่ ๑๖ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๗๗ ภายหลังมีการออกพระราชบัญญัติว่าด้วย
ราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๔๘๕ และมีพระบรมราชโองการแต่งตั้งราชบัณฑิตเป็นครั้งแรก เมื่อวันที่ ๓๐ กันยายน
พ.ศ. ๒๔๘๕ จำานวน ๕๑ คน
งานสำาคัญในช่วงแรกเกิดจากพระราชดำาริในพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว คือ การประกวด
แต่งหนังสือสอนพระพุทธศาสนาแก่เด็กประจำาปีที่ราชบัณฑิตยสถานดำาเนินการสืบเนื่องมาตั้งแต่พุทธศักราช
๒๔๗๗ จนถึงปัจจุบัน นอกจากนี้ ยังมีงานหลักอีก ๕ งาน ได้แก่ งานชำาระพจนานุกรม ซึ่งเดิมคืองาน
ชำาระปทานุกรมที่รับโอนจากกระทรวงธรรมการมาตั้งแต่พุทธศักราช ๒๔๗๗ งานสารานุกรม งานบัญญัติศัพท์
ภาษาไทย งานอักขรานุกรมภูมิศาสตร์ และงานจัดทำาหลักเกณฑ์การถอดอักษรไทยเป็นอักษรโรมัน
ที่ทำาการของราชบัณฑิตยสถานแรกเริ่มได้ใช้ตำาหนักสมเด็จชั้นบน ณ วังบางขุนพรหม ต่อมาย้ายไปอยู่
ที่ตึกถาวรวัตถุ หรืออาคารหอสมุดวชิราวุธด้านทิศเหนือ ถนนหน้าพระธาตุ จนถึงพุทธศักราช ๒๕๓๑ จากนั้น
ย้ายไปใช้อาคารราชวัลลภ ในพระบรมมหาราชวัง จนถึงพุทธศักราช ๒๕๔๙ ได้ย้ายมาอยู่ที่สนามเสือป่า เขตดุสิต
กรุงเทพมหานคร จนถึงปัจจุบัน
การดำาเนินงานของราชบัณฑิตยสถาน แบ่งเป็น ๒ ส่วน คือ ส่วนสภาราชบัณฑิตและส่วนข้าราชการ
ประจำา สภาราชบัณฑิตทำาหน้าที่วางนโยบายในการดำาเนินงานด้านวิชาการ ประกอบด้วยกรรมการสภา ซึ่งเป็น
ราชบัณฑิตจาก ๓ สำานัก ได้แก่ สำานักธรรมศาสตร์และการเมือง สำานักวิทยาศาสตร์ และสำานักศิลปกรรม
มีนายกราชบัณฑิตยสถานเป็นนายกสภา อุปนายกราชบัณฑิตยสถานเป็นอุปนายกสภา มีเลขาธิการ
14
