กระทบกระเทียบ
คำว่า กระทบกระเทียบ เกิดจากการประกอบคำว่า กระทบ กับคำว่า กระเทียบ
คำว่า กระทบ หมายถึง ถูก หรือ โดน เช่น เสียงฝีเท้ากระทบพื้นดังเป็นระยะ ๆ. พอเปิดตู้เย็นกลิ่นทุเรียนก็มากระทบจมูก. เขานั่งเขียนหนังสือจนดึกทุกคืน เผอิญกระทบหนาวเลยเป็นไข้. นอกจากนี้คำว่า กระทบ ยังหมายถึงทำให้กระเทือนไปถึง เช่น อย่าตีวัวกระทบคราด. เรื่องขึ้นค่าแรงขั้นต่ำกระทบคนจำนวนมาก. เธอแกล้งว่าคนใช้กระทบสามี.
ส่วนคำว่า กระเทียบ ปัจจุบันไม่ใช้ตามลำพัง แต่มีใช้ในสมัยต้นรัตนโกสินทร์ ออกเสียงไม่มี ร เรือ ควบ ว่า กะเทียบ. คำว่า กะเทียบ มีอยู่ในหนังสืออักขราภิธานศรับท์ ให้ความหมายว่า “เอาสิ่งของใด ๆ มาเคียงเปรียบเทียบกันเข้า หฤๅ (อ่านว่า หรือ) พูดจาว่ากล่าวเสียดสีกันนั้น”
เมื่อประกอบคำว่า กระทบ กับ กระเทียบ เป็น กระทบกระเทียบ หมายถึง พูดว่าคนหนึ่งโดยกล่าวถึงพฤติกรรมของคนอื่นหรือสิ่งอื่น เช่น ถ้าอยากจะว่าฉันขี้เกียจก็ว่ามาตรง ๆ ไม่ต้องพูดกระทบกระเทียบว่าแมวของฉันขี้เกียจหรอก
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.