กระทุ่ม
กระทุ่ม เป็นคำ ๒ คำ. คำหนึ่งเป็นคำกริยา หมายความว่า ใช้เท้าตีน้ำเมื่อเวลาว่ายน้ำ. ในสมัยก่อน กระทุ่ม หมายถึง ใช้มือตีอกคร่ำครวญด้วย เช่นในลิลิตเพชรมงกุฎมีคำประพันธ์ว่า “กรกระทุ่มทรวงครวญ ร่ำร้อง”
กระทุ่มอีกคำหนึ่ง เป็นคำนาม ใช้เป็นชื่อไม้ยืนต้น สูง ๑๐-๒๐ เมตร ดอกเป็นช่อกลม สีเหลืองอ่อน กลิ่นหอม มีมากในประเทศอินเดีย ชาวอินเดียถือว่ากระทุ่มเป็นต้นไม้ของพระกฤษณะ ซึ่งเป็นพระนารายณ์อวตาร เพราะเปลือกของต้นกระทุ่มมีสีดำเหมือนสีกายพระกฤษณะ. ภาษาบาลีสันกฤตเรียกกระทุ่มว่า กทมฺพ (อ่านว่า กะ -ทัม-พะ) ไทยอาจยืมคำ กทมฺพ ผ่านเขมร เพราะเขมรออกเสียงคำนี้ว่า กตุม (อ่านว่า กะ -ตุม) ไทยนำคำ กตุม มาออกเสียงว่า กระทุ่ม และนำคำดอกกระทุ่มมาใช้เรียกทรงผมผู้หญิงสมัยก่อนที่ซอยสั้นตามรูปศีรษะ ว่า ทรงดอกกระทุ่ม
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.