กระโถนท้องพระโรง

          คำว่า กระโถน หมายถึงภาชนะที่ใช้สำหรับบ้วนน้ำหมาก บ้วนน้ำลาย หรือทิ้งสิ่งของที่ไม่ต้องการ. ส่วนคำว่า ท้องพระโรง หมายถึงห้องโถงใหญ่ในพระราชวัง หรือในวังของพระบรมวงศานุวงศ์ ใช้เป็นที่สำหรับขุนนางหรือข้าราชการเข้าเฝ้าพระเจ้าแผ่นดิน หรือพระบรมวงศานุวงศ์.  เมื่อใช้รวมกันว่า กระโถนท้องพระโรง ในสมัยก่อนหมายถึง กระโถนใหญ่ที่ตั้งไว้ในท้องพระโรง หรือในศาลาลูกขุนใน ซึ่งเป็นที่ทำการของข้าราชการชั้นสูง กระโถนที่ตั้งไว้นี้ใช้เป็นที่สำหรับให้ใคร ๆ บ้วนน้ำลาย บ้วนน้ำหมาก หรือทิ้งชานหมากได้ กระโถนท้องพระโรง ใช้เป็นสำนวน  หมายถึง คนที่ใคร ๆ ก็ใช้งานได้  เป็นคนที่ใคร ๆ รุมใช้อยู่คนเดียว  เป็นคนที่ถูกใช้เป็นที่ระบายอารมณ์  เป็นที่รองรับอารมณ์ของคนอื่น ๆ  เป็นคนรับเคราะห์หรือรับบาปแทนคนอื่น  เช่น  อะไร ๆ ก็มาลงที่ฉัน เห็นฉันเป็นกระโถนท้องพระโรง ไปได้

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๘ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.