ขึ้นหม้อ
ขึ้นหม้อ เป็นคำประสม ประกอบด้วยคำว่า ขึ้น กับคำว่า หม้อ คำว่า ขึ้น แปลว่า เพิ่ม ทำให้เพิ่ม คำว่า หม้อ หมายถึงภาชนะสำหรับหุงต้มอาหาร
ขึ้นหม้อ ใช้กับคำว่า ข้าว เป็น ข้าวขึ้นหม้อ หรือ ข้าวหุงขึ้นหม้อ หมายถึง ข้าวที่หุงแล้วพองตัวมากกว่าข้าวธรรมดา เช่น ข้าวเก่าหุงขึ้นหม้อกว่าข้าวใหม่. นอกจากนี้มีความหมายเปรียบเทียบว่า โดดเด่น มีชื่อเสียง เช่น ดาราคนนี้กำลังขึ้นหม้อ ได้แสดงเป็นพระเอกละครหลายเรื่อง. มีความหมายว่า เป็นที่โปรดปราน เช่น นายคนนี้กำลังขึ้นหม้อ เวลาหัวหน้าไปไหนต้องพาเขาไปด้วย.
คำว่า ขึ้นหม้อ ในความหมายเปรียบเทียบนี้ มีคำที่มีความหมายตรงกันข้ามคือคำว่า ตกกระป๋อง
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๗ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.