ข้าว
ข้าว เป็นอาหารหลักของคนไทย และของชนชาวเอเชียอีกหลายชาติ. ข้าวมีหลายชนิด. สำหรับคนไทย ข้าว หมายถึง อาหารหลักซึ่งรวมทุกสิ่งที่รับประทานในแต่ละมื้อด้วย เช่นพูดว่า เรากินข้าววันละ ๓ มื้อ คือ ข้าวเช้า ข้าวกลางวัน ข้าวเย็น. เขาจนมากจนแทบไม่มีข้าวกิน. ยามข้าวยากหมากแพง
ข้าวที่คนไทยกินเป็นอาหารหลักมี ๒ ชนิด คือ ข้าวเจ้า หรือข้าวสารเจ้า และข้าวเหนียว คนที่กินข้าวเจ้ามีมากกว่าคนที่กินข้าวเหนียว. เมื่อพูดถึงข้าวในภาษาไทย จึงมักจะนึกถึงข้าวเจ้าก่อน แล้วจึงนึกถึงข้าวเหนียว. พืชประเภทข้าวอื่น ๆ ต้องใช้คำขยายบอกชื่อ เช่น ข้าวโพด ข้าวฟ่าง ข้าวไรน์ ข้าวโอ๊ต ข้าวสาลี ข้าวบาร์เลย์
คำว่า ข้าว เป็นคำไทยแท้ โบราณออกเสียงว่า เข้า เป็นคำเดียวกับคำว่า เข้า ซึ่งแปลว่า ปี เพราะเดิมเราปลูกข้าวเพียงปีละครั้งในหน้าฝน. มีหลักฐานปรากฏในศิลาจารึกหลักที่ ๑ ด้านที่ ๑ บรรทัดที่ ๒๓ คำว่า ยุ้งข้าว ใช้ว่า เยียเข้า
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๘ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.