คนอื่นทั่วไป

ตามธรรมชาติของมนุษย์จะอยู่ร่วมกันเป็นสังคม ทำให้ความคิดเห็นของผู้อื่นอาจมีผลกระทบต่อตัวเราว่าจะปฏิบัติตนอย่างไรในสังคม พจนานุกรมศัพท์สังคมวิทยา อังกฤษ-ไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน อธิบายว่า ตามทัศนะของ จอร์จ เฮอร์เบิร์ต มี้ด (George Herbert Mead) นักปรัชญาชาวอเมริกัน ในผลงานเรื่อง Mind, Self and Society (1934) มี้ดอธิบายว่า อัตตะ (self) เป็นมโนทัศน์พื้นฐานที่แสดงถึงความสามารถพิเศษของมนุษย์ในการย้อนมองตนเอง ซึ่งทำให้สังคมของมนุษย์มีลักษณะพิเศษแตกต่างกับสังคมของสัตว์ อัตตะก่อรูปขึ้นจากกระบวนการปฏิสังสรรค์ทางสังคม ซึ่งคนเราซึมซับทัศนคติของคนอื่นหรือกลุ่มผ่านทางกระบวนการสวมบทบาทคนอื่น มี้ดเสนอความคิดว่า “ไอ” (The “I” ตัวเราตามสายตาของตนเอง) มีปฏิสังสรรค์อย่างต่อเนื่องกับ “มี” (The “Me” ตัวเราตามสายตาของคนอื่น) ซึ่งสะท้อนเจตคติของคนอื่นทั่วไป (generalized other) แล้วคนอื่นทั่วไป คืออะไร

มี้ดอธิบายว่า คนอื่นทั่วไป (generalized other) หมายถึง องค์รวมความคิดทั่วไปเกี่ยวกับความคาดหมาย ความคิด ความรู้สึก และความหมายกว้าง ๆ ของกลุ่ม ชั้นชน หรือบุคคลอื่นที่มีความสำคัญในสถานการณ์หนึ่งที่ผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของความคิดของบุคคล บุคคลสร้างสรรค์คนอื่นทั่วไปผ่านทางกระบวนการปฏิสังสรรค์ทางสังคม (social interaction) เริ่มจากการรับรู้เจตคติ ความคาดหมาย และทัศนะต่าง ๆ ของบุคลอื่น ๆ ที่มีความสำคัญต่อตน (significant others) แล้วนำไปขยายความและเชื่อมโยงกันเป็นองค์รวม จนกลายเป็นเจตคติของคนอื่นทั่วไป ซึ่งหมายถึง ความคาดหมาย ความคิด และค่านิยมทั่วไปของกลุ่มหรือชุมชน เช่น ทีมบาสเก็ตบอล คือ “คนอื่นทั่วไป” เมื่อเข้าไปอยู่ในประสบการณ์ของสมาชิกแต่ละคนของทีมในฐานะของระบบกิจกรรมที่มีการจัดระเบียบแล้ว ทำให้แต่ละคนสามารถมองเห็นความเชื่อมโยงระหว่างตนเองกับสมาชิกอื่น ๆ และกับทีมโดยรวมในฐานะที่เป็นเจ้าของบทบาทที่แตกต่างแต่สัมพันธ์เชื่อมโยงกันอย่างเป็นระบบ และสามารถตอบสนองต่อความคาดหมายของบทบาทต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกันอย่างซับซ้อนได้ คนอื่นทั่วไปจึงให้มาตรฐานและค่านิยมทั่วไปที่บุคคลใช้อ้างอิงในสถานการณ์ต่าง ๆ ทำให้มีพฤติการณ์ที่คงเส้นคงวา และมีภาพลักษณ์ (self–image) ของตนเองอย่างมีเอกภาพ.

จินดารัตน์ โพธิ์นอก