คัน
คำว่า คัน มีหลายคำ. คำที่ ๑ เป็นคำกริยาหมายถึง รู้สึกระคาย อยากเกาเป็นต้น เช่น คันหัว คันหลัง. เมื่อใช้ประสมกับคำอื่น หมายถึงอยู่ไม่สุข เช่น คันมือ หมายถึงมืออยู่นิ่งไม่ได้ เพราะอยากตีอยากหยิบ อยากจับ หรืออยากทำ. คันปาก หมายถึงอยากพูด หรืออยากบอกความลับ. คัน คำที่ ๒ หมายถึงแนวดินหรือแนวทรายที่พูนสูงขึ้นเป็นแนวยาว เช่น คันนา. ส่วนใหญ่ คัน หมายถึงแนวดินที่ทำขึ้นเพื่อกั้นน้ำ บางทีเรียกว่า คันกั้นน้ำ เช่น น้ำท่วมทะลักเข้าหมู่บ้านเพราะคันพัง. ชาวบ้านช่วยกันรื้อคันกั้นน้ำเพื่อให้น้ำที่ขังอยู่ในหมู่บ้านไหลออกได้. คัน คำที่ ๓ หมายถึงสิ่งที่มีลักษณะยาว ทำด้วยไม้หรือวัสดุอื่น เป็นส่วนประกอบของเครื่องมือหรืออาวุธ เช่น คันเบ็ด คันไถ คันธนู คันเร่ง. คัน ในความหมายสิ่งที่ยาวนี้เอง ปรากฏในสำนวน กลางคัน หมายถึง ตรงกลางของเหตุการณ์ เช่น โครงการวิจัยต้องล้มเลิกกลางคันเพราะผู้ร่วมวิจัยลาออกหมด. คัน คำที่ ๔ เป็นลักษณนามที่ใช้กับพาหนะและสิ่งของที่มีแกนยาว เช่น รถยนต์ ๒ คัน จักรยาน ๓ คัน ร่ม ๓ คัน ช้อน ๔ คัน
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๕ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.