คั่ง-ครั่ง-คลั่ง (๒๐ มกราคม ๒๕๕๓)

          ได้ดูรายการโทรทัศน์ที่นำพาดหัวข่าวหนังสือพิมพ์ฉบับหนึ่งว่า เลือดคลั่งในสมอง  ตัวหนังสือใหญ่โตทีเดียว ความคิดแรกคือ ทำไมไม่ใช้คำที่ถูกต้องว่า  เลือดคั่งในสมอง เป็นที่มาของข้อเขียนนี้

          พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ไม่ได้เก็บ คำว่า เลือดคั่งในสมอง ไว้ แต่ให้นิยามคำ คั่ง ว่าเป็นคำกริยาหมายถึง ออกัน ประดังกัน คั่งค้าง คือ ติดค้างทับถมอยู่ ตกค้างทับถมอยู่ เช่น งานคั่งค้าง คั่งแค้น คือ โกรธอัดอั้นอยู่ในใจ ส่วน ครั่ง คือ ชื่อเพลี้ยหอยชนิด Laccifer lacca  ในวงศ์ Lacciferidae ตัวเมียไม่มีปีก เมื่อเป็นตัวอ่อนระยะแรกจะมีขาและหนวด เคลื่อนไหวได้ เมื่อลอกคราบเวลาต่อมาจะไม่มีขา หยุดอยู่กับที่ดูดกินนํ้าเลี้ยงจากพืชและผลิตสารซึ่งเรียกว่า ขี้ครั่ง นําไปใช้ทําประโยชน์ในอุตสาหกรรมต่าง ๆ หลายอย่าง ยังมี เอื้องครั่ง เอื้องน้ำครั่ง เป็นภาษาถิ่นภาคพายัพ คือชื่อกล้วยไม้ชนิด Dendrobium parishii  Rchb.f. ในวงศ์ Orchidaceae ดอกสีเหลือง (เอื้อง คือ ต้นกล้วยไม้. ภาษาปากเรียกหญิงสาวทางภาคพายัพว่า เอื้องเหนือ)

          สำหรับคำเจ้าปัญหา คลั่ง นั้นพจนานุกรมฯ บอกว่าเป็นคำกริยา แสดงอาการผิดปรกติอย่างคนบ้า เสียสติ; โดยปริยายหมายความว่า หลงใหลในบุคคลหรือสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เช่น คลั่งดารา หมกมุ่นอยู่กับงานหรือสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เช่น คลั่งอำนาจ คลั่งเล่นกล้วยไม้ คลั่งไคล้ ก็ว่า

          จะอ้างว่า เลือดคลั่งในสมอง ไม่ผิด เพราะ คลั่ง ความหมายที่ ๒ ในพจนานุกรมฯ บอกว่า ใช้ในบทร้อยกรอง มีความหมายเดียวกับ คั่ง โดยยกพระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ ๒ ฉบับหอสมุดวชิรญาณ พ.ศ. ๒๔๖๔ เรื่อง อิเหนา ว่า ชลเนตรคลั่งคลอนัยนา ผู้เขียนคิดว่าคงใช้แทนกันไม่ได้ เพราะพาดหัวข่าวมิใช่บทร้อยกรอง แล้วคุณผู้อ่านมีความเห็นเช่นไรคะ.

รัตติกาล  ศรีอำไพ