คางทูม (Mumps)
คำว่า คางทูม ประกอบด้วยคำว่า คาง กับคำว่า ทูม. คำว่า ทูม แปลว่า อูม บวม. คางทูม แปลว่า คางอูม คางบวม
คางทูม คือโรคต่อมน้ำลายหน้าหูอักเสบข้างเดียวหรือสองข้าง เกิดจากเชื้อไวรัสชนิดหนึ่ง ทำให้แก้มส่วนที่ติดกับหูบวมนูนขึ้นมาและปวด ติดต่อจากเชื้อในน้ำลายที่เป็นฝอยในอากาศเมื่อพูด ไอ หรือจาม ของผู้ป่วยที่เป็นคางทูม มักพบในเด็กอายุต่ำกว่า ๑๕ ปี. เชื้อนี้อาจทำให้อวัยวะอื่นอักเสบร่วมด้วย เช่น ต่อมน้ำลายใต้ลิ้น ต่อมน้ำลายใต้ขากรรไกร อัณฑะ ตับอ่อน เยื่อหุ้มสมอง และสมอง. เมื่อเป็นที่ต่อมน้ำลาย เรียกว่า คางทูม ถ้าเป็นที่อวัยวะอื่นจะไม่เรียกว่า ทูม แต่จะเรียกว่า อักเสบ. ถ้าอัณฑะอักเสบ มักจะตามด้วยการเป็นหมัน. ถ้าสมองอักเสบ อาจจะชักและถึงตายได้
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๒ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.