คำย่อทับศัพท์ (๕ มีนาคม ๒๕๕๖)

           สืบเนื่องมาจากมีผู้ถามราชบัณฑิตยสถานว่า PBS ที่อยู่ในชื่อสถานีโทรทัศน์ช่องหนึ่ง มาจากคำเต็มว่าอะไร และหมายความว่าอย่างไร จึงขอถือโอกาสนี้อธิบายเรื่องการเขียนคำย่อที่เป็นคำทับศัพท์ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งในหลักเกณฑ์การบัญญัติศัพท์ของราชบัณฑิตยสถาน ดังนี้ ศัพท์ภาษาอังกฤษที่มีคำย่อและนิยมใช้คำย่อด้วย เวลาบัญญัติศัพท์ จะวงเล็บคำย่อไว้ท้ายศัพท์ภาษาอังกฤษและศัพท์บัญญัติ หากศัพท์ภาษาอังกฤษที่มีคำย่อแต่ไม่นิยมใช้คำย่อ จะวงเล็บคำย่อไว้เฉพาะท้ายศัพท์ภาษาอังกฤษ โดยไม่ระบุคำย่อไว้ท้ายศัพท์บัญญัติ ตัวอย่างเช่น PBS เป็นคำย่อที่นิยมใช้ มาจากคำภาษาอังกฤษว่า Public Broadcasting System เวลาบัญญัติศัพท์เป็นภาษาไทย จะวงเล็บคำย่อที่เป็นคำทับศัพท์ไว้ท้ายศัพท์บัญญัติเป็น ระบบกระจายเสียงสาธารณะ (พีบีเอส) ซึ่งพจนานุกรมศัพท์ศึกษาศาสตร์ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน อธิบายว่าหมายถึง กระบวนการระบบวิทยุหรือโทรทัศน์ในการให้ข่าวสาร ข้อมูล ความรู้ สาระบันเทิง ไปยังกลุ่มชน หรือให้ประชาชนสามารถเข้าถึงสารสนเทศและร่วมแสดงความคิดเห็นได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย และรายการทั้งหมดมุ่งส่งเสริมการพัฒนาคุณภาพชีวิต อาชีพ และความเป็นอยู่โดยทั่วไป ปัจจุบันรายการประเภทนี้สามารถรับได้ผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ตด้วย

          ตัวอย่างคำย่อทับศัพท์ทางการศึกษาที่ได้ยินบ่อยในช่วงนี้เช่น โอเน็ต (O-NET) O-NET เป็นคำย่อของคำภาษาอังกฤษว่า Ordinary National Educational Test บัญญัติศัพท์เป็นภาษาไทยว่า แบบทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นสามัญ (โอเน็ต) โอเน็ต หมายถึงเครื่องมือวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนรวบยอดของนักเรียน ป. ๖ (ป. ๔–ป. ๖) ม. ๓(ม. ๑–ม. ๓) และ ม. ๖(ม. ๔–ม. ๖) ตามมาตรฐานเนื้อหาหลักสูตร เป็นเพียงการวัดส่วนหนึ่งของมาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐานเท่านั้น ซึ่งที่จริงมาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐานประกอบด้วย เนื้อหาสาระ การคิด การแก้ปัญหา คุณลักษณะและสมรรถนะอันพึงประสงค์

แสงจันทร์ แสนสุภา