คำว่า “ไก่” ที่ใช้เปรียบกับคน

          ในภาษาไทย มีการนำคำว่า “ไก่” ที่เป็นชื่อสัตว์ปีกจำพวกหนึ่งไปเปรียบคนในลักษณะต่าง ๆ มากมาย เช่น ไก่นา เป็นคำเปรียบคนเปิ่น คนโง่เซ่อ หรือคนที่ไม่รู้เรื่องที่ใคร ๆ ก็รู้กันแล้ว ไก่นาเป็นชื่อนกคุ่มชนิดหนึ่ง การที่เปรียบไก่นากับคนเปิ่น คนโง่เซ่อ นั้น อาจเป็นการเปรียบจากพฤติกรรมของนกประเภทนี้ หรือไม่ก็เป็นการเปรียบจากความหมายตามรูปศัพท์ของคำว่า “ไก่นา” ซึ่งหมายถึงไก่ที่อยู่ตามทุ่งนา เป็นไก่บ้านนอกจึงไม่รู้เรื่องราวอย่างที่คนอื่นเขารู้กัน

          คำว่า “ไก่” นี้ ยังนำไปเปรียบกับคนที่มีลักษณะต่าง ๆ เช่น ไก่อ่อน หมายถึง ผู้ที่มีประสบการณ์น้อย หรือผู้ที่มีอายุน้อย มักไม่มีความสามารถ ไม่ชำนาญ ดังมีปรากฏสำนวนว่า “ไก่อ่อนสอนขัน” ซึ่งหมายถึง ผู้มีประสบการณ์น้อยยังไม่รู้ทันเล่ห์เหลี่ยมของคน 

          คำว่า ไก่แจ้ หมายถึง ผู้ชายเจ้าชู้ เวลาพูดมักจะใช้เป็นคำซ้อนว่า เจ้าชู้ไก่แจ้  การที่เปรียบผู้ชายเจ้าชู้ว่าเป็นไก่แจ้เพราะไก่แจ้นั้นตัวผู้จะมีสีสันสวยงามกว่าไก่ตัวผู้ชนิดอื่น ๆ   คำว่า ไก่ นี้ยังใช้เปรียบหมายถึงผู้หญิง และมักหมายถึงผู้หญิงประเภทหญิงโสเภณีหรือผู้หญิงรักสนุก เช่นพวกผู้ชายชอบพูดว่า “วันนี้จะไปจับไก่”  คำว่า “ไก่” ในที่นี้หมายถึงผู้หญิงรักสนุก หรือผู้หญิงที่ถูกผู้ชายหลอกไปมีเพศสัมพันธ์ด้วย  นอกจากนี้ ยังมีคำว่า ไก่หลง ซึ่งหมายถึงผู้หญิงที่พลัดบ้านหรือเดินทางไปคนเดียวในที่ที่ไม่คุ้น มักจะถูกหลอกไปทำมิดีมิร้าย

          ไม่ใช่เฉพาะภาษาไทยเท่านั้นที่นำคำว่า “ไก่” ไปใช้เปรียบกับคน  ในภาษาอังกฤษคำว่า chicken  ที่เป็นคำสแลง หมายถึงคนขี้ขลาด และยังหมายถึงคนอ่อนหัด ไร้ประสบการณ์ ด้วย  คำนี้เมื่อใช้พูดสั้น ๆ ว่า chick  หมายถึงหญิงสาวหรือสาววัยรุ่นและมักมีความหมายแฝงไปในทางที่ไม่ดีคล้ายกับที่ใช้ในภาษาไทย  วัยรุ่นไทยที่นิยมใช้คำว่า chic ซึ่งมาจากภาษาฝรั่งเศส หมายถึง ทันสมัย เก๋ไก๋ ระวังอย่าใช้สับสนกับ chick  ซึ่งมาจากภาษาอังกฤษ  แทนที่จะเป็นสาวทันสมัยเก๋ไก๋  จะกลายเป็นสาวรักสนุกไป  เพราะคนไทยออกเสียงทั้ง ๒ คำเหมือนกันว่า “ชิก”.

ชลธิชา สุดมุข