คำสามัญจากชื่อเฉพาะ (๒๑ สิงหาคม ๒๕๕๖)

         คำสามัญบางคำในภาษามีที่มาจากชื่อเฉพาะอย่างชื่อบุคคลที่เป็นผู้กระทำพฤติกรรมนั้น ตัวอย่างเช่นคำว่า พิเรนทร์ ในภาษาไทย ที่หมายความว่า ทำอุตริอย่างที่คนอื่นไม่ทำกัน มาจากชื่อพระพิเรนทรเทพ ซึ่งรับราชการในกรมพระตำรวจ ศัพท์ที่ใช้ในทางรัฐศาสตร์บางคำก็มีลักษณะทำนองเดียวกัน ดังตัวอย่างจากพจนานุกรมศัพท์รัฐศาสตร์ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน ต่อไปนี้

         quistling คนทรยศต่อชาติ คำนี้มาจากชื่ออดีตนายกรัฐมนตรีนอร์เวย์ คือ วิดคุน ควิสลิง (Vidkhun Quistling) ผู้ที่แสดงความนิ่งเฉยต่อพันธมิตร และให้ความร่วมมือกับฝ่ายนาซีเยอรมัน ดังนั้น คำนี้จึงถูกนำมาใช้ในความหมายว่า การให้ความร่วมมือกับฝ่ายที่ยึดครองอำนาจ

         gerrymandering การแบ่งเขตเลือกตั้งแบบเอาเปรียบ การแบ่งเขตเลือกตั้งขึ้นใหม่เพื่อทำให้พรรคการเมืองบางพรรคมีโอกาสได้เปรียบคู่ต่อสู้ทางการเมืองในการเลือกตั้ง คำนี้มาจากนักการเมืองชาวอเมริกัน คือ เอลบริดจ์ เจร์รี (Elbridge Gerry) ขณะดำรงตำแหน่งผู้ว่าการมลรัฐแมสซาชูเซตต์ ได้พยายามแบ่งเขตเลือกตั้งเพื่อให้พรรคของตนได้เปรียบในทุก ๆ เขต ต่อมา นักหนังสือพิมพ์ได้นำลักษณะเขตเลือกตั้งที่แบ่งขึ้นใหม่เขตหนึ่งมาเขียนล้อโดยต่อเติมเป็นรูปร่างของสัตว์เลื้อยคลานชนิดหนึ่งที่เรียกว่า ซาลาแมนเดอร์ (salamander) และเอาชื่อของ Gerry ไปประกอบ กลายเป็นคำ Gerrymander

         boycott คว่ำบาตร การแสดงการปฏิเสธความสัมพันธ์ในด้านต่าง ๆ ไม่ว่าจะทางด้านสังคม การเมือง และทางเศรษฐกิจ เช่น การไม่ยอมเข้าร่วมประชุมด้วย การเลิกซื้อสินค้าจากประเทศหรือกลุ่มบริษัทในประเทศใดประเทศหนึ่ง เพื่อเป็นการลงโทษหรือบีบบังคับให้เปลี่ยนนโยบายหรือเลิกการประพฤติปฏิบัติที่ไม่เห็นพ้องด้วย ศัพท์ boycott นี้ มาจากชื่อ ร้อยเอก ชาลส์ บอยคอตต์ (Charles Boycott) เจ้าของที่ดินรายใหญ่ชาวอังกฤษ ที่ถูกประชาชนและสันนิบาตที่ดินในไอร์แลนด์บีบบังคับด้วยการเลิกติดต่อสัมพันธ์ใน ค.ศ. ๑๘๘๐ เพื่อให้เปลี่ยนแปลงพฤติกรรมและนโยบาย

แสงจันทร์ แสนสุภา