จักรพรรดิ-จักรวรรดิ
คำว่า จักรพรรดิ (อ่านว่า จัก-กฺระ-พัด) และ จักรวรรดิ (อ่านว่า จัก-กฺระ-หฺวัด) มีใช้ในภาษาไทยมานานแล้ว เช่น ในไตรภูมิพระร่วง วรรณคดีสมัยสุโขทัย มีคำว่า พระญาจักรวรรดิราช (อ่านว่า พฺระ-ยา-จัก-กฺระ-หฺวัด-ดิ-ราด) และ มหาจักรพรรดิราช (อ่านว่า มะ-หา-จัก-กฺระ-พัด-ดิ-ราด)
ทั้งคำว่า จักรพรรดิ และ จักรวรรดิ มาจากคำสันสกฤต แต่เดิมหมายถึง พระราชาผู้ยิ่งใหญ่ ปกครองอาณาเขตกว้างไกล พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ ทรงนำคำว่า พระจักรพรรดิ มาใช้แทนคำภาษาอังกฤษ emperor (อ่านว่า เอ็ม-เพอ-เรอ) และคำว่า จักรวรรดิ ใช้แทนคำภาษาอังกฤษว่า empire (อ่านว่า เอ็ม-ไพร์) ซึ่งหมายถึงอาณาเขตที่มีจักรพรรดิเป็นประมุข เช่น จักรวรรดิโรมัน
คำว่า จักรพรรดิ ที่ใช้ในปัจจุบันหมายถึง ตำแหน่งประมุขบางประเทศ เช่น จักรพรรดิของประเทศญี่ปุ่น จักรพรรดิของประเทศเอธิโอเปีย
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๗ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.