จับไม่ได้ไล่ไม่ทัน

          ลองคิดกันเล่น ๆ ดูนะคะว่าคำที่มีหลายความหมายเช่นบางครั้งก็หมายความว่า เริ่ม บ้าง หรืออาจหมายความว่า เกาะ บ้าง ติด บ้าง จะใช้ภาษาไทยว่าอย่างไร  คิดออกหรือยังคะ เฉลยเลยก็แล้วกัน คำว่า จับ ค่ะ จับ  คำเดียวจะมีความหมายได้หลายความหมายเชียวหรือ แล้วจะใช้อย่างไร เชิญทางนี้ค่ะ 

          พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ อธิบายว่า จับ เป็นคำกิริยา หมายถึง ๑. อาการที่ใช้มือแตะต้องสิ่งใดสิ่งหนึ่งตลอดจนกําไว้ยึดไว้  ๒. หมายถึง เกาะ เช่น นกจับคอน  ๓. หมายถึง ติด เช่น เขม่าจับก้นหม้อ  ๔. หมายถึง กินหรือกลืน ในความว่า คราสจับดวงอาทิตย์หรือดวงจันทร์  ๕. หมายถึง  เริ่ม เช่น จับเรื่องตั้งแต่ตอนนั้นไป  ๖. หมายถึง เกาะกุมตัวไว้ไม่ให้หนี เช่น จับผู้ร้าย  ๗. หมายถึง กิริยาที่ทําขนมจีนให้เป็นหัว ๆ เรียกว่า จับขนมจีน ลักษณนามของขนมจีนว่า จับ หรือ หัว เช่น ขนมจีน ๕ จับ หรือ ขนมจีน ๕ หัว   เห็นหรือไม่คะ  คำเดียวยังมีได้หลายความหมาย เวลานำไปใช้จึงต้องขึ้นอยู่กับบริบทด้วยว่าหมายถึงอะไร ถ้าฟังไม่ได้ศัพท์แล้วจับไปกระเดียดนี่ก็อาจจะทำให้สับสนกันได้

          เมื่อนำคำว่าจับมาใช้เป็นสำนวนก็มีหลากหลาย เช่น จับงูข้างหาง หมายถึง ทําสิ่งที่เสี่ยงต่ออันตราย  จับดำถลำแดง หมายถึง  มุ่งอย่างหนึ่งไปได้อีกอย่างหนึ่ง มุ่งอย่างหนึ่งกลายไปเป็นอีกอย่างหนึ่ง  จับได้ไล่ทัน หมายถึง  รู้เท่าทัน เช่น เขาจับได้ไล่ทันว่าเป็นเรื่องไม่จริง  จับตัววางตาย หมายถึง กําหนดลงไปแน่นอนไม่เปลี่ยนแปลง กําหนดตัวบุคคลให้ประจําหน้าที่โดยเฉพาะ  จับปลาสองมือ หมายถึง หมายจะเอาให้ได้ทั้ง ๒ อย่าง เสี่ยงทำการ ๒ อย่างพร้อม ๆ กัน ซึ่งอาจไม่สำเร็จทั้ง ๒ อย่าง  จับปูใส่กระด้ง หมายถึง ยากที่จะทำให้อยู่นิ่ง ๆ ได้  จับเปาะ หมายถึง ตรงเป้า เช่น ต่อยจับเปาะเข้าที่ปลายคาง  จับมือใครดมไม่ได้ หมายถึง หาตัวผู้กระทำผิดไม่ได้  จับมือถือแขน หมายถึง ฉวยโอกาสล่วงเกินหญิงด้วยการจับมือจับแขนในเชิงชู้สาว  จับเสือมือเปล่า หมายถึง แสวงหาประโยชน์โดยตัวเองไม่ต้องลงทุน  จับหลัก หมายถึง นิ่งอยู่กับที่  เช่น นกกระเต็นจับหลัก

จินดารัตน์   โพธิ์นอก