ชมัยมรุเชฐ (๑ กรกฎาคม ๒๕๕๑)

          “ชมัยมรุเชฐ” ชื่อสะพานแห่งนี้กำลังเป็นประเด็นร้อนอยู่ในสังคมไทยปัจจุบันนี้ ผู้เขียนขอสรุปประวัติของสะพานแห่งนี้ ตามที่ปรากฏในหนังสือ “พจนานุกรมวิสามานยนามไทย : วัด วัง ถนน สะพาน ป้อม” ฉบับพิมพ์ครั้งที่ ๒ แก้ไขเพิ่มเติม ซึ่งราชบัณฑิตยสถานได้จัดพิมพ์เผยแพร่เมื่อ พ.ศ. ๒๕๔๘ ดังต่อไปนี้

          ใน พ.ศ. ๒๔๔๔ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าวไลยลงกรณ์ทรงเจริญพระชนมายุ ๑๗ พรรษา เสมอพระเชษฐา ๒ พระองค์ คือ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร และ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าสมมติวงศ์วโรทัย กรมขุนศรีธรรมราชธำรงฤทธิ์ สมเด็จฯ เจ้าฟ้าวไลยลงกรณ์ทรงมีศรัทธาสร้างสะพานเป็นสาธารณทาน เพื่อทรงอุทิศส่วนพระกุศลถวายพระเชษฐาทั้ง ๒ พระองค์ ซึ่งสวรรคตและสิ้นพระชนม์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงโปรดเกล้าให้สร้างสะพานที่คลองเปรมประชากรระหว่างถนนพิษณุโลกตัดกับถนนนครปฐม โดยโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าหมื่นเสมอใจราชเป็นพนักงานก่อสร้าง ครั้นสร้างเสร็จ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามว่า “ชมัยมรุเชฐ” ซึ่งมีความหมายว่า พี่ชายผู้เป็นเทพ ๒ พระองค์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วยสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า และสมเด็จฯ เจ้าฟ้าวไลยลงกรณ์ ทรงเปิดสะพานเมื่อวันที่ ๑๖ มกราคม พ.ศ. ๒๔๔๕

          ความหมายของคำ “ชมัยมรุเชฐ” นั้น พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ระบุว่า “ชไม” เป็นคำเขมร มีความหมายว่า “ทั้งคู่ ทั้งสอง” “มรุ” มีความหมาย ๒ ประการ คือ “ทะเลทราย ที่กันดารน้ำ” และ “เทวดาพวกหนึ่ง” ส่วนคำว่า “เชฐ” พจนานุกรมฯ สะกดว่า “เชษฐ” และให้ความหมายว่า เป็นนาม หมายถึง พี่ผู้เป็นใหญ่ เป็นวิเศษณ์ หมายถึง เจริญที่สุด

สำรวย นักการเรียน