ชวนรู้เรื่องชื่อเรือ (๑) คำว่า “เรือ” พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔ ให้ความหมายไว้ถึง ๔ ความหมาย คือ ความหมายที่ ๑ หมายถึง ตัวหมากรุกที่เดินตาตรงได้ตลอด ความหมายที่ ๒ หมายถึง เครื่องเล่นอย่างหนึ่ง เอาไม้ไผ่มาเหลาแบน ๆ ดัดให้หัวงอน ใช้พุ่งแข่งกัน ความหมายที่ ๓ หมายถึง ยศทหารเรือหรือทหารอากาศชั้นสัญญาบัตรขั้นต้น ต่ำกว่าชั้นนาวาหรือนาวาอากาศ และความหมายที่ ๔ หมายถึง ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ มักทำด้วยวิธีขุดไม้ทั้งต้น หรือนำกระดาน สังกะสี เหล็ก เป็นต้น มาประกอบกันเข้า คำว่า “เรือ” ในความหมายสุดท้ายนี้มีหลากชื่อหลายประเภท ชื่อเรือบางลำนั้นมีเรื่องราวที่น่าสนใจ ซึ่งหนังสือ รู้ รัก ภาษาไทย เล่ม ๓ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน อธิบายไว้ดังนี้ “ เรือกอและ“ เป็นเรือประมงตามชายฝั่งทะเลทางภาคใต้ มีรูปร่างเพรียวยาว หัวและท้ายเรือแหลมสูง เขียนลวดลายสีสันต่าง ๆ ไว้อย่างสวยงาม คำว่า “กอและ” น่าจะมาจากภาษามลายูว่า kolek [โก-เละ] หมายถึง เรือหาปลาชนิดหนึ่ง “เรือกอและ” เป็นเรือที่มีลวดลายวิจิตรงดงาม และทาสีสดใสตลอดลำเรือ ลวดลายที่วาดมักเป็นรูปดอกไม้ ตัวละครหรือสัตว์ในวรรณคดี ตำนานพื้นบ้าน มีผู้เล่าถึงต้นกำเนิดของ “เรือกอและ” ว่า มาจาก กำปงตะลูแบ ซึ่งปัจจุบันคือ อำเภอสายบุรี จังหวัดปัตตานี แล้วแพร่หลายไปจนถึงรัฐกลันตันและรัฐตรังกานู ในประเทศมาเลเซีย “เรือผีหลอก” เป็นเรือแจวชนิดหนึ่ง สำหรับจับสัตว์น้ำในลำคลองและลำน้ำในเวลากลางคืน สาเหตุที่เรียกว่า ผีหลอก น่าจะเป็นเพราะหลอกให้ปลากระโดดลงในเรือ ก็เนื่องจากลักษณะของ “เรือผีหลอก” คือ ท้องเรือค่อนข้างแบน เมื่อลอยอยู่ในน้ำ กราบเรือจะสูงกว่าระดับน้ำไม่มาก แคมเรือด้านหนึ่งติดแผ่นกระดานทาสีขาว และวางให้เอียงลาดลงน้ำ แคมเรืออีกด้านหนึ่งขึงตาข่ายเป็นแนวยาวตลอดลำเรือ ชาวประมงจะแจวหรือพายเรือตามริมตลิ่งในเวลากลางคืน แล้วโคลงเรือไปมา เมื่อปลาเห็นแผ่นกระดานสีขาวท่ามกลางความมืดก็จะตกใจและกระโดดขึ้นพ้นจากน้ำ ปลาจึงตกลงมาในท้องเรือ แต่ถ้ากระโดดไกลออกไปจะถูกตาข่ายกั้นไว้.อารยา ถิรมงคลจิต |