ดาว (๒๕ มีนาคม ๒๕๕๓)

     ดาว

          ผู้เขียนชอบเวลากลางคืนเพราะสงบและเย็น และเป็นช่วงเวลาที่เหมาะแก่การออกมานอนดูดาวตรงระเบียงบ้าน จำกันได้หรือไม่คะ เมื่อปลายปี ๒๕๕๑ มีปรากฏการณ์พระจันทร์ยิ้มบนท้องฟ้า ทำให้เกิดเหตุการณ์ดี ๆ ขึ้นในบ้านในเมืองเรา ปรากฏการณ์พระจันทร์ยิ้มนี้ เกิดขึ้นได้ยากเพราะต้องมีองค์ประกอบคือ ดาวพฤหัส ดาวศุกร์ และพระจันทร์เดือนหงาย

          ดาวศุกร์มีหลายชื่อ  ถ้าเป็นดาวศุกร์ ที่ส่องสว่างหลังพระอาทิตย์ตกดินเรียกว่า ดาวประจำเมือง  ถ้าเป็นดาวศุกร์ ที่ส่องสว่างก่อนพระอาทิตย์ขึ้นเรียกว่า ดาวรุ่ง ซึ่งจะสลับกันไปในแต่ละเดือน พจนานุกรมศัพท์ดาราศาสตร์ ของสมาคมดาราศาสตร์ไทยบัญญัติคำ morning star ว่า ดาวประกายพรึก ดาวรุ่ง  และให้นิยามว่า ดาวศุกร์เมื่อปรากฏทางขอบฟ้าตะวันออกก่อนดวงอาทิตย์ขึ้น เป็นช่วงเวลาที่ดาวศุกร์เคลื่อนจากตำแหน่งตรงกับดวงอาทิตย์ด้านใกล้ (inferior conjunction) ไปสู่ตำแหน่งตรงกับดวงอาทิตย์ด้านไกล (superior conjunction) ส่วน evening star บัญญัติว่าดาวประจำเมือง หมายถึงดาวศุกร์เมื่อปรากฏในเวลาพลบค่ำ

          พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ให้นิยาม ดาว ว่า สิ่งที่เห็นเป็นดวงมีแสงระยิบระยับในท้องฟ้าเวลามืด นอกจากดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ แต่ในตําราโหราศาสตร์ถือว่า ดวงอาทิตย์และดวงจันทร์เป็นดาวในพวกดาวนพเคราะห์; เรียกกลุ่มดาว เช่น ดาวลูกไก่ ดาวจระเข้ ดาวไถ; เรียกบุคคลที่เด่นในทางใดทางหนึ่ง; เรียกสิ่งที่มีรูปเป็นแฉกคล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น ดาวเครื่องหมายยศทหารตํารวจ; ชื่อลายประดับเพดานเป็นดวง ๆ มีหลายชนิด เช่น ดาวจงกล ดาวรังแตน ดาวกระจาย และให้นิยามดาวเคราะห์  ว่า ดาวที่ไม่มีแสงสว่างในตัวเอง ต้องได้รับแสงสว่างจากดวงอาทิตย์ และเป็นบริวารโคจรรอบดวงอาทิตย์ มี ๙ ดวง คือ พุธ (Mercury) ศุกร์ (Venus) โลก (Earth) อังคาร (Mars) พฤหัสบดี (Jupiter) เสาร์ (Saturn) มฤตยู (Uranus) สมุทร (Neptune) ยม (Pluto) มองจากโลกจะเห็นได้ด้วยตาเปล่าเพียง ๕ ดวง คือ พุธ ศุกร์ อังคาร พฤหัสบดี และเสาร์.

รัตติกาล  ศรีอำไพ