ด่าง
คำที่ออกเสียงว่า ด่าง มี ๒ คำ ด่าง คำที่หนึ่งหมายถึงเป็นดวงหรือเป็นจุดขาว ๆ บนสีพื้น เช่น ผ้าด่างเพราะสีตก หน้าด่าง เพราะแพ้เครื่องสำอาง
ด่าง คำที่สองตรงกับคำว่า alkali (อ่านว่า อัล-คา-ไล) ในภาษาอังกฤษ ซึ่งมาจากภาษาอาหรับ หมายถึง ขี้เถ้าที่ได้จากการเผาวัตถุบางชนิดด้วยความร้อนสูง. พจนานุกรมราชบัณฑิตยสถาน อธิบาย ด่าง ว่าหมายถึง น้ำขี้เถ้าที่เกรอะหรือแช่ไว้ มีรสกร่อย ๆ สำหรับทำยาและกัดสิ่งของ และหมายถึงสารประกอบจำพวกไฮดรอกไซด์ของโลหะอัลคาไล ซึ่งละลายน้ำได้ดี มีรสฝาด ถูกมือลื่นคล้ายสบู่
ด่างมีฤทธิ์ในทางกัดกร่อน แต่อ่อนกว่ากรด ด่างมีคุณสมบัติทางเคมีตรงข้ามกับกรด วัตถุที่มีความเป็นด่าง ซึ่งเป็นที่รู้จักกันดี คือ สบู่ ขี้เถ้า ปูนขาว. เราใช้สบู่กัดสิ่งสกปรกออกจากร่างกายหรือสิ่งของ ใช้ขี้เถ้าขัดภาชนะโลหะให้สะอาด หรือใส่ดินทำให้ต้นไม้งาม ส่วนปูนขาวใช้ประโยชน์ได้หลายประการทั้งทางเกษตรและอุตสาหกรรม เช่น ปรับดินให้เป็นกรดน้อยลง ผลิตกระดาษ โซดาไฟ สารฟอกขาว
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๐ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.