ตาย (๑)

          “ตาย” คำเดียวสั้น ๆ คำนี้ คงไม่มีใครชอบ ทั้งที่รู้ว่าไม่ช้าก็เร็วทุกคนต้องตาย พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ให้ความหมายของคำว่า ตาย เมื่อเป็นคำกริยาว่า สิ้นใจ สิ้นชีวิต ไม่เป็นอยู่ต่อไป สิ้นสภาพของการมีชีวิต เช่น สภาวะสมองตาย  แต่ก็มิใช่ว่าเมื่อเห็นคำว่า ตาย แล้วจะต้องหมายความถึงการสิ้นชีวิตเสมอไป อย่างเช่น มือตาย หรือ ตีนตาย ซึ่งหมายถึงเคลื่อนไหวไม่ได้  นาฬิกาตาย หมายถึงนาฬิกาไม่เดินเพราะเครื่องเสียหรือหยุด นอกจากนี้ยังมีคำที่เกี่ยวข้องกับคำว่าตายอีกหลายคำที่ไม่ได้หมายถึงการเสียชีวิต ซึ่งผู้เขียนขอยกตัวอย่างคำที่มีปรากฏอยู่ในพจนานุกรมฯ แล้ว ดังนี้

          คำที่ทำหน้าที่เป็นคำกริยา เช่น ตายใจ หมายถึง หลงเชื่ออย่างไม่สงสัย ตายด้าน หมายถึง หมดความรู้สึกทางสัมผัส ไม่มีความรู้สึกเหมือนอย่างที่เคยมี  ตายดาบหน้า หมายถึง มุ่งเสี่ยงไปข้างหน้า เสี่ยงหนีเหตุการณ์ร้ายปัจจุบันไปเผชิญชีวิตข้างหน้า มีทิฐิมานะที่จะต่อสู้กับเคราะห์กรรมเอาข้างหน้า เสี่ยงทําไปก่อน แล้วค่อยคิดแก้เหตุการณ์ภายหลัง ตายตัว หมายถึง คงที่อยู่อย่างนั้น เช่น ราคาตายตัว ตายนึ่ง หมายถึง เฉาหรือเหี่ยวเพราะถูกแดดหรือไอร้อนอย่างถูกนึ่ง ตายฝังยังเลี้ยง หมายถึง เลี้ยงดูตามบุญตามกรรม คำที่ทำหน้าที่เป็นคำวิเศษณ์ เช่น ตายน้อย หมายถึง เกือบตาย ตายรัง หมายถึง ในที่สุดก็ต้องหวนกลับมาอยู่กับครอบครัวตามเดิม (ใช้แก่สามี) เช่น กลับมาตายรัง และคำที่ทำหน้าที่เป็นคำนาม เช่น หน้าตาย หมายถึง หน้าเฉยเหมือนไม่มีความรู้สึก เส้นตาย หมายถึง วันเวลาที่กําหนดเป็นขั้นเด็ดขาด ใช้ว่า ขีดเส้นตาย หรือ กำหนดเส้นตาย ไพ่ตาย หมายถึง ไพ่ในมือที่รอเข้าตองเข้าเศียรอยู่แต่ไม่มีใครทิ้งให้หรือเขาทิ้งให้คนอื่นซึ่งตนไม่มีสิทธิ์เก็บมาใช้ได้ เช่น ไพ่ตายคามือ โดยปริยายหมายถึงเรื่องสำคัญที่สามารถให้คุณให้โทษได้ซึ่งอีกฝ่ายหนึ่งกำเป็นความลับไว้ เช่น เขากำไพ่ตายของคนนั้นไว้ จะบีบก็ตายจะคลายก็รอด ยกตัวอย่างไว้เพียงเท่านี้ ท่านผู้อ่านคอยติดตามตอนต่อไปในฉบับหน้านะคะ.

  อารี  พลดี