ต่อม
ต่อมโดยทั่วไปหมายถึงอวัยวะที่ทำหน้าที่หลั่งสารทั้งที่มีประโยชน์และโทษ. ต่อมมี ๒ ประเภทคือ ต่อมมีท่อ และ ต่อมไร้ท่อ ต่อมมีท่อทำหน้าที่หลั่งสารหรือสกัดของเสีย เช่น ต่อมน้ำลาย ต่อมน้ำนม หรือขับสิ่งที่เกินออกไปตามท่อ เช่น ต่อมเหงื่อ. ส่วนต่อมไร้ท่อจะผลิตฮอร์โมนหลั่งเข้าสู่เลือด น้ำเหลือง หรือของเหลวรอบเซลล์โดยไม่ผ่านท่อ เช่น ต่อมหมวกไตหลั่งฮอร์โมนอะดรินะลิน. ต่อมไทรอยด์หลั่งฮอร์โมนไทรอกซิน
อวัยวะบางส่วนทำหน้าที่เป็นทั้งต่อมมีท่อและต่อมไร้ท่อ เช่น ตับอ่อน ส่วนที่เป็นต่อมมีท่อสร้างน้ำย่อย ส่วนที่เป็นต่อมไร้ท่อสร้างฮอร์โมนพวกอินซูลิน ต่อมเพศส่วนที่เป็นต่อมมีท่อสร้างเซลล์สืบพันธุ์ ส่วนที่เป็นต่อมไร้ท่อสร้างฮอร์โมนเพศ
อวัยวะบางส่วนทำหน้าที่เป็นต่อมแต่ไม่เรียกว่าต่อม เช่น ไต ตับ ตับอ่อน รังไข่ อัณฑะ. อวัยวะบางส่วนก็เรียกว่าต่อม ทั้ง ๆ ที่ไม่ได้ทำหน้าที่อย่างต่อม เช่น ต่อมน้ำเหลืองและต่อมทอนซิล โดยทั้งสองอวัยวะนี้ประกอบขึ้นจากเซลล์ที่ทำหน้าที่ต่อต้านสิ่งแปลกปลอมและสร้างภูมิคุ้มกัน
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๓๑ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.