ถวายความเคารพ

          กิริยา “ทำความเคารพ” ที่สามัญชนชายและหญิงปฏิบัติถวายพระมหากษัตริย์และเจ้านาย ใช้เป็นราชาศัพท์ว่า “ถวายความเคารพ” การทำความเคารพ หรือถวายความเคารพนั้น มี ๒ ลักษณะ คือ นั่งทำความเคารพ กับ ยืนทำความเคารพ

          การนั่งทำความเคารพมีวิธีที่เรียกว่า “กราบราบ” ซึ่งเป็นการกราบโดยไม่แบมือ และวิธีที่เรียกว่า “ถวายบังคม” ซึ่งเป็นการกราบอย่างเต็มแบบ โดยคุกเข่า ประนมมือไว้ที่อก ต่อจากนั้นยกจดหน้าผากแล้วลดลง ทำลักษณะนี้ ๓ ครั้ง การถวายบังคมนั้นเป็นการถวายความเคารพพระมหากษัตริย์เฉพาะในการพระราชพิธีหรืองานที่เป็นทางการ และยังรวมถึงการถวายความเคารพพระบรมรูป พระบรมราชานุสาวรีย์ เช่น งานรัฐพิธีถวายราชสักการะพระบรมราชานุสรณ์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ณ ลานพระราชวังดุสิต

          หากเป็นการยืนทำความเคารพ ผู้ชายทำความเคารพด้วยวิธี “ถวายคำนับ” ผู้หญิงทำความเคารพด้วยการ “ถอนสายบัว” ซึ่งหากหญิงแต่งเครื่องแบบข้าราชการปรกติขาวให้ทำความเคารพโดยการถวายคำนับ ถ้าเป็นข้าราชการทหารตำรวจในเครื่องแบบสวมหมวก ทำความเคารพโดยทำ “วันทยหัตถ์” แต่ถ้าไม่สวมหมวก ทำความเคารพโดยการ “ถวายคำนับ” และหากทำความเคารพในขณะถืออาวุธ เรียกว่า “วันทยาวุธ”

          ทั้งนี้  การ “เอางาน” ถือเป็นการทำความเคารพเมื่อรับสิ่งของจากพระมหากษัตริย์และเจ้านาย ซึ่งเป็นการปฏิบัติถวายพระมหากษัตริย์ จนถึงพระอนุวงศ์ชั้นพระองค์เจ้า 

          การ “ถวายเคารพ” ด้วยวิธีต่าง ๆ มีแบบอย่างและรายละเอียดปรากฏอยู่ในหนังสือ เช่น หนังสือ “ข้อพึงปฏิบัติในการเข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท” ซึ่งจัดทำโดยสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ซึ่งหนังสือเล่มดังกล่าวมีภาพประกอบด้วย เมื่ออ่านแล้วจะทำให้เข้าใจเรื่องการถวายความเคารพได้มากขึ้นและชัดเจนขึ้น.

   สุปัญญา  ชมจินดา