ทรพี-ทรยศ (๒๓ สิงหาคม ๒๕๕๖)

          ในสังคมไทย นอกจากการสั่งสอนบุตรหลานให้เป็นคนดี รู้หน้าที่ มีวินัยแล้ว ยังต้องสอนให้เป็นคนที่มีความกตัญญูต่อพ่อแม่ผู้มีพระคุณด้วย ลูกที่เนรคุณต่อพ่อแม่เรียกว่าเป็นลูกอกตัญญูหรือลูกทรพี คำว่า ทรพี มีความหมายใกล้เคียงกับคำว่าทรยศ ดังที่พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔ และ หนังสือรู้ รัก ภาษาไทย เล่ม ๓ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน ให้ความหมายไว้ว่า

          ทรพี [ทอ-ระ-พี] มี ๒ ความหมาย ความหมายแรก หมายถึง เครื่องตักข้าวและแกง มีรูปร่างคล้ายช้อน แต่ใหญ่กว่า ทำด้วยทองเหลือง อะลูมิเนียม เปลือกหอยมุก เป็นต้น คำว่า ทรพี ความหมายนี้มาจากคำภาษาสันสกฤตว่า ทรฺวี คนแต่ก่อนออกเสียงว่า ทอระพี หรือเรียกว่า สาระพี ก็มี คำนี้ภาษาบาลีใช้ว่า ทพฺพิ ไทยใช้ว่า ทัพพี ซึ่งเป็นคำที่ไทยใช้ทั่วไปในปัจจุบัน ทรพี ความหมายที่ ๒ หมายถึง เนรคุณประทุษร้ายพ่อแม่ ลูกที่ไม่รู้คุณพ่อแม่ จะถูกเรียกว่า ลูกทรพี ทรพีในความหมายนี้ มาจากชื่อควายทรพีในเรื่องรามเกียรติ์ ที่มาจากเรื่องรามายณะของอินเดีย ในรามายณะเรียกทรพีว่า ทุนทุภิ [ทุน-ทุ-พิ] ทรพีหมั่นวัดรอยเท้าของตนจนมีขนาดเท่ารอยเท้าของพ่อ แสดงว่ามีกำลังพอที่จะสู้กับพ่อได้จึงไปท้าสู้กับพ่อและฆ่าพ่อตาย

          ทรยศ [ทอ-ระ-ยด] เป็นคำที่มาจากภาษาสันสกฤตว่า ทุร แปลว่า ชั่ว ยาก ลำบาก น้อย ไม่มี เมื่อรวมกับคำว่า ยศ ซึ่งแปลว่า เกียรติ ความยกย่องนับถือ คำว่า ทรยศ ในภาษาไทยใช้ในความหมายว่า ไม่มีเกียรติ ไม่ควรได้รับคำยกย่อง เนื่องจากคิดร้ายต่อผู้มีอุปการะ เช่น พนักงานคนหนึ่งทรยศต่อบริษัทที่ตนทำงานอยู่ นำความลับของบริษัทไปบอกบริษัทคู่แข่ง ทำให้บริษัทที่ตนทำงานอยู่ต้องล้มละลายและเลิกกิจการไป

          ปัจจุบันมีผู้ใช้คำว่า ทรยศ ในความหมายว่า ไม่เป็นไปอย่างที่ควร ไม่เป็นไปตามที่คาด อาจใช้กับอุปกรณ์หรือเครื่องมือ เช่น วันนี้รถยนต์ของฉันทรยศ ขับมาดี ๆ เครื่องดับ เลยต้องมาแท็กซี่.