ธรณีแปรสัณฐาน (๒๔ เมษายน ๒๕๕๑)

          คำว่า “ธรณีแปรสัณฐาน” เป็นศัพท์บัญญัติของศัพท์ภาษาอังกฤษคำว่า tectonics เนื่องจากศัพท์นี้มีความหมายเหมือนกับ geotectonics และ global tectonics คณะกรรมการจัดทำพจนานุกรมศัพท์ธรณีวิทยา จึงเก็บศัพท์คู่กันโดยใช้เครื่องหมายอัฒภาค (;) คั่น และอธิบายความหมายไว้ดังนี้

          tectonics; geotectonics; global tectonics ธรณีแปรสัณฐาน : ธรณีวิทยาสาขาหนึ่งที่ศึกษาถึงลักษณะโครงสร้างของธรณีวิทยาที่เกิดจากแรงหรือกระบวนการภายในโลกที่มากระทำต่อเปลือกโลก หรือศึกษาถึงแรงกระทำต่อเปลือกโลกที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงลักษณะโครงสร้าง ดังนั้น ธรณีวิทยาโครงสร้างจึงเป็นส่วนหนึ่งของธรณีแปรสัณฐาน  วิชานี้มีลักษณะใกล้เคียงกับวิชาธรณีวิทยาโครงสร้างมาก แต่แยกออกจากกันได้โดยวิชาธรณีแปรสัณฐานจะเน้นที่การศึกษาลักษณะโครงสร้างขนาดใหญ่

          จากความหมายดังกล่าวจะเห็นได้ว่า ศัพท์คำนี้หมายถึงศาสตร์สาขาหนึ่งทางธรณีวิทยา แต่เหตุไฉน คณะกรรมการฯ จึงบัญญัติศัพท์ว่า “ธรณีแปรสัณฐาน” ไม่บัญญัติว่า “ธรณีวิทยาแปรสัณฐาน” เพื่อสื่อว่าเป็นชื่อวิชาเหมือนกับคำ ธรณีวิทยาโครงสร้าง เรื่องนี้มีคำตอบ เหตุผลในการบัญญัติศัพท์นี้นั้น คณะกรรมการฯ ได้ใช้หลักการบัญญัติศัพท์ตามรูปศัพท์ภาษาอังกฤษและความหมายของศัพท์  เนื่องจากรูปศัพท์ภาษาอังกฤษของ  tectonics หรือ geotectonics หรือ global tectonics ไม่มีคำว่า “-logy” ประกอบอยู่ด้วย คณะกรรมการฯ จึงบัญญัติศัพท์ว่า “ธรณีแปรสัณฐาน” โดยไม่มีคำว่า “วิทยา”   เพราะเป็นคำที่สั้น กะทัดรัด และถูกต้องตามความหมาย อีกทั้งยังเป็นศัพท์บัญญัติที่ใช้กันจนเป็นที่เข้าใจแพร่หลายแล้วในวงการธรณีวิทยา หากต้องการสื่อความหมายเพื่อให้ทราบว่าเป็นศาสตร์หรือชื่อวิชานั้น ควรใช้ว่า วิชาธรณีแปรสัณฐาน ดังเช่นที่ปรากฏในคำอธิบายข้างต้น ส่วนศัพท์บัญญัติ “ธรณีวิทยาโครงสร้าง” เนื่องจากตรงกับศัพท์ภาษาอังกฤษว่า “structural geology” การบัญญัติศัพท์จึงมีคำ “วิทยา” อยู่ด้วย

อารี  พลดี