นคร

          นคร แปลว่า เมืองใหญ่ ถ้าใช้ในคำประพันธ์จะมีการเพิ่มเสียง เช่น นครา  นคเรศ.  คำว่า นคร ใช้ในชื่อจังหวัดของประเทศไทย ๗ จังหวัด ได้แก่ กรุงเทพมหานคร แปลว่า เมืองที่ยิ่งใหญ่ของเทวดา นครนายก แปลว่า เมืองที่ได้รับยกเว้นภาษีที่นา.  นครปฐม  แปลว่า เมืองแห่งแรก. นครพนม แปลว่า เมืองแห่งภูเขา.  นครราชสีมา แปลว่า เมืองที่เป็นเขตแดนของพระราชา นครสวรรค์ แปลว่า เมืองซึ่งเป็นที่อยู่ของเทวดา.   นครศรีธรรมราช แปลว่า เมืองของพระราชาผู้ทรงธรรม จากประวัติเมืองนครศรีธรรมราช กล่าวว่าเมืองนี้ได้ชื่อมาจากกษัตริย์ผู้ครองนครในอดีต คือพระเจ้าศรีธรรมาโศกราช

          นคร นอกจากจะใช้เป็นชื่อจังหวัดแล้ว ยังปรากฏในชื่อบางอำเภอ ที่เคยเป็นเมืองใหญ่มาก่อน มี อำเภอโกสัมพีนคร จังหวัดกำแพงเพชร  อำเภอนครชัยศรี (อ่านว่า นะ -คอน-ชัย-สี) จังหวัดนครปฐม  อำเภอเรณูนคร จังหวัดนครพนม  อำเภอนครไทย จังหวัดพิษณุโลก  อำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา
เป็นต้น

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๕ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.