นพเก้า
คำว่า นพเก้า แปลว่า เก้า ทั้งนพและเก้ามีความหมายอย่างเดียวกัน มีลักษณะการประกอบคำเหมือนคำว่านัยน์ตา แต่คำว่านพเก้าต้องออกเสียงเชื่อมกลางคำด้วย
ไทยใช้คำว่านพเก้าเป็นชื่อแหวนฝังนพรัตน์ คือแก้วมณีหรือหินมีค่า ๙ อย่าง ได้แก่ เพชร ทับทิม มรกต บุษราคัม โกเมน นิล มุกดา เพทาย ไพฑูรย์ ทำเป็นยอดก็มี ฝังรอบวงแหวนก็มี สำหรับสวมในงานมงคล
พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชนิพนธ์เรื่องแหวนนพเก้าไว้ว่า พระเจ้าแผ่นดินพระราชทานให้ผู้มีบรรดาศักดิ์ใหญ่ ตั้งแต่ “ผู้เป็นที่สองพระเจ้าแผ่นดินลงไปจนเสนาบดี” ใช้สอดประคดคาดเอวอย่างเครื่องยศ แหวนนพเก้านี้ถือกันว่าเป็นมงคลยิ่ง พนักงานผู้ปฏิบัติพระเจ้าแผ่นดินถวายเครื่องใหญ่คือตัดผม ก็สวมแหวนนพเก้าในนิ้วเมื่อเวลาถวายเครื่องใหญ่ ผู้จะทำการมงคลต่าง ๆ เช่น ตัดจุกเด็ก รดน้ำให้พรคู่บ่าวสาวจะสอดแหวนในนิ้วชี้มือขวา แล้วทำการมงคลนั้น ๆ ผู้มีบรรดาศักดิ์ต่าง ๆ ตลอดจนราษฎรที่มั่งมีก็ทำแหวนนพเก้าไว้ใช้สอยในการมงคลเช่นกัน
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๕ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.