บรรณาธิการ-บรรณาการ (๒)
บรรณาการ เป็นคำที่มีรูปคล้ายกับ บรรณาธิการ จนบางครั้งมีผู้ใช้ ๒ คำนี้สับกันเป็น ส่งเครื่องบรรณาธิการไปถวายกษัตริย์ประเทศเพื่อนบ้าน ความหมายและที่มาของคำ บรรณาธิการ ได้กล่าวถึงอย่างละเอียดไปแล้ว ส่วนคำ บรรณาการ ซึ่งพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔ นิยามว่า สิ่งที่ส่งไปให้ด้วยความคารพนับถือหรือด้วยไมตรี นั้น มีอธิบายเพิ่มเติมไว้ในสารานุกรมไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน เล่มที่ ๑๖ สรุปได้ดังนี้
ประเพณีการส่งของไปให้กันด้วยความเคารพหรือด้วยไมตรีที่เรียกว่า บรรณาการ นั้น เรียกเต็มตามรูปประเพณีว่า เครื่องบรรณาการ หรือ เครื่องราชบรรณาการ ประเพณีการส่งเครื่องบรรณาการ หรือเครื่องราชบรรณาการไปให้กัน มีมาแต่สมัยสุโขทัย จนถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ในรัชกาลที่ ๔ มาในรัชกาลที่ ๕ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้โปรดให้ยกเลิกประเพณีนี้ ประเพณีการส่งเครื่องบรรณาการให้แก่กันนี้ มีมูลเหตุเนื่องมาจากสัมพันธภาพระหว่างประเทศต่าง ๆ รวมทั้งประเทศไทยกับประเทศจีนแต่โบราณ ในส่วนของประเทศไทย สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงกล่าวถึงเรื่องนี้ว่า เหตุที่เมืองไทยจะเป็นไมตรีกับกรุงจีนนั้น เกิดแต่ด้วยเรื่องไปมาค้าขายถึงกันทางทะเล เมืองไทยมีสินค้าหลายอย่าง ซึ่งเป็นของต้องการในเมืองจีนแต่โบราณมา เหมือนกับทุกวันนี้ และเมืองจีนก็มีสินค้าหลายอย่างที่ไทยต้องการเหมือนกัน การไปมาค้าขายกับเมืองจีน ไทยได้ผลประโยชน์มาก แต่ประเพณีจีนในครั้งนั้น ถ้าเมืองต่างประเทศไปค้าขาย ต้องมีเครื่องราชบรรณาการไปถวายพระเจ้ากรุงจีนจึงจะปล่อยให้ค้าขายได้โดยสะดวก ด้วยเหตุนี้จึงมีประเพณีที่ถวายบรรณาการแก่พระเจ้ากรุงจีน ไม่แต่ประเทศไทยเรา ถึงประเทศอื่นก็อย่างเดียวกัน
คำอีกคำหนึ่งที่มักจะพูดถึงเมื่อเอ่ยถึงคำว่า บรรณาการ คือ คำว่า จิ้มก้อง จิ้มก้อง มาจากคำภาษาจีนว่า จิ้นก้ง แปลว่า ถวายเครื่องบรรณาการ พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน นิยามว่า จิ้มก้องเป็นศัพท์โบราณ หมายถึง เจริญพระราชไมตรีเฉพาะกับประเทศจีน โดยนำพระราชสาส์นและเครื่องราชบรรณาการไปถวายจักรพรรดิตามเวลาที่กำหนด ปรกติ ๓ ปี ต่อครั้ง
แสงจันทร์ แสนสุภา