บรรษัทนิยม

     บรรษัทนิยม

          ศัพท์ในวงการธุรกิจที่น่าสนใจคำหนึ่ง ก็คือ คำ บรรษัทนิยม แต่ก่อนที่จะอธิบายความหมายของคำนี้  ขอทำความเข้าใจ คำว่า บรรษัท เป็นคำที่แผลงมาจากบริษัทนั่นเอง คำว่า บรรษัท ตรงกับภาษาอังกฤษว่า corporation  หมายถึง  องค์การที่เป็นนิติบุคคล  ซึ่งมีสิทธิและทำหน้าที่แทนกลุ่มบุคคลหรือกลุ่มผู้ถือหุ้นที่เป็นส่วนประกอบของนิติบุคคลนั้น  ส่วนคำว่า บริษัท ตรงกับภาษาอังกฤษว่า company หมายถึง หน่วยงานธุรกิจเอกชนที่ตั้งขึ้นด้วยแบ่งทุนเป็นหุ้น

          คำว่า บรรษัทนิยม  มาจากคำว่า  บรรษัท+นิยม ตรงกับภาษาอังกฤษว่า corporationism  พจนานุกรมศัพท์รัฐศาสตร์อธิบายไว้  หมายถึง  แนวความคิดในการจัดระเบียบทางเศรษฐกิจและสังคมของรัฐ  โดยกำหนดให้บรรษัท (สหการหรือสหภาพ)  ซึ่งถือว่าเป็นองค์การตัวแทนของกลุ่มอาชีพต่าง ๆ มีบทบาทในการร่วมกำหนดนโยบายสาธารณะ  ตลอดจนนำนโยบายนั้นไปปฏิบัติ  บรรษัทนิยมนี้แบ่งออกเป็น ๒ แบบ คือ (๑) บรรษัทนิยมโดยรัฐ  (state corporatism)  หรือบรรษัทนิยมแบบนิยมอำนาจ  (authoritarian corporatism)  ที่จำกัดเสรีภาพทางการเมืองของประชาชน  แต่เน้นบทบาทของชนชั้นนำให้มีอำนาจเผด็จการทางการเมือง บรรษัทนิยมแบบนี้เคยใช้ในประเทศอิตาลีสมัยที่เป็นลัทธิฟาซิสต์ (Fascism)  โดยเบนีโต มุสโสลินี (Benito Mussolini)  เป็นผู้เผด็จการ  และในประเทศสเปนสมัยพลเอกฟรานซิสโก ฟรังโก (Francisco Franco)  เป็นผู้นำเผด็จการ (๒) บรรษัทนิยมแบบสังคม (societal corporatism)  ซึ่งถือว่าบรรษัทเป็นองค์การตัวแทนทางเศรษฐกิจและสังคม  มีสิทธิพิเศษในการร่วมกำหนดนโยบายสาธารณะและรับผิดชอบในการนำนโยบายนั้นไปปฏิบัติ  ตัวอย่างบรรษัทนิยมแบบนี้เคยใช้อยู่ในประเทศออสเตรียและกลุ่มประเทศสแกนดิเนเวีย

จำเรียง  จันทรประภา