บริบาล
คำว่า บริบาล คำนี้มาจากคำภาษาบาลีและสันสกฤตว่า ปริปาล (อ่าน ปะ -ริ-ปา-ละ) แปลว่า การคุ้มครองโดยรอบ ผู้คุ้มครองโดยรอบ. คำว่า บริบาล เมื่อใช้เป็นคำศัพท์ในวรรณคดี อาจหมายถึง คุ้มครอง ดูแล รักษา เช่น “เย็นศิระเพราะพระบริบาล“ แปลว่า พสกนิกรชาวไทยร่มเย็นเป็นสุขอยู่ได้เพราะพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงคุ้มครองรักษา. ในลิลิตตะเลงพ่ายมีข้อความว่า “จัตุรังคบาทบริบาล งานมหาเทพบูรณ์เฉวียง เฉียงขวาพระมหามนตรี ท้าวหัสดีปฤษฎางค์ สองเสนางค์จำนำ” หมายความว่า จัตุรังคบาทดูแลรักษาเท้าทั้ง ๔ ของช้างเมื่อออกศึก. ในภาษาไทยปัจจุบัน บริบาล มีความหมายแคบลง หมายถึง ดูแลเด็กเล็ก คนชรา หรือพยาบาลผู้ป่วยเรื้อรังอย่างต่อเนื่องและใกล้ชิด เช่น เธอมีประสบการณ์บริบาลทารกมามากกว่า ๑๐ ปี. คำว่า บริบาล ยังพบในคำว่า บริบาลศาสตร์ และ บริบาลเภสัชกรรม
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๗ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.