บริพาร

          คำว่า บริพาร มีความหมายเหมือนกับคำว่า บริวาร ทุกประการ คือหมายถึง สิ่งของหลายสิ่งที่รวมและประกอบเข้าเป็นส่วนหนึ่งของสิ่งสำคัญอย่างใดอย่างหนึ่ง เช่น “เมื่อกรานกฐิน มีพนมเบี้ย มีพนมหมาก มีพนมดอกไม้ มีหมอนนั่งหมอนโนนบริพารกฐินโอยทานแล่ปีแล้ญิบล้าน” หรือหมายถึง กลุ่มบุคคลที่ห้อมล้อมบุคคลสำคัญ เช่น “ท้าวจตุโลกบาลทั้ง ๔ ตนย่อมเอาบริพารไปด้วยแลย่อมไปเฝ้าพระอินทร์แล”  คำว่า บริพาร พบในเอกสารที่เก่าแก่กว่าคำว่า บริวาร คือพบในจารึกหลักที่ ๑ หลักที่ ๒ และหลักที่ ๗ และพบในไตรภูมิพระร่วง.  ส่วนคำว่า บริวาร เริ่มพบในไตรภูมิพระร่วงปนกับคำว่า บริพาร ในภาษาไทยปัจจุบันคำว่า บริพาร จำกัดใช้เฉพาะในคำว่า ข้าราชบริพาร หมายถึง ข้าเฝ้าผู้คอยรับใช้เบื้องยุคลบาทพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและพระบรมวงศานุวงศ์เท่านั้น

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๖ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.