ประตูหรือนี่ (๑๙ ตุลาคม ๒๕๕๒)

          ประตูในงานสถาปัตยกรรม คือช่องทางเข้าออกของบ้านเรือน มีบานเปิดปิดได้ เป็นองค์ประกอบที่มีความสำคัญอย่างหนึ่ง  ประตูบางอย่างไม่มีบาน หรือมีบานแต่อาจไม่ทราบว่าเป็นประตู  ประตูเหล่านี้เป็นที่รู้จักกันอย่างแพร่หลายแต่บางคนไม่ทราบว่ามีชื่อเรียกว่าอะไร  ลองมาทำความรู้จักกับประตูเหล่านี้กันดูบ้าง สัก ๓ อย่าง

          อย่างแรกคือ ม่านลม (air curtain) ผู้ที่เคยไปห้างสรรพสินค้าคงคุ้นเคยกันดี เพราะเมื่อเดินผ่านเข้าช่องประตูหากสังเกตจะรู้สึกว่ามีลมเป่าลงมาจากด้านบนของประตู ลมที่เป่ามานั้นคือม่านลม ซึ่งเป็นกระแสลมที่ถูกบีบอัดให้เกิดความเร็วและแรงส่งผ่านลงมาตรงช่องประตู  การติดตั้งเครื่องทำม่านลมก็เพื่อรักษาอุณหภูมิภายในห้องหรือระหว่างห้องให้คงที่ โดยกันอากาศที่อยู่ภายนอกไม่ให้ไหลเข้ามาภายใน และกันอากาศภายในไหลผ่านออกไปภายนอก  นอกจากนี้ม่านลมยังใช้กันแมลงที่อาจผ่านเข้ามาพร้อมกับผู้คนที่เดินเข้าออกกันอยู่ตลอดเวลาอีกด้วย  เนื่องจากม่านลมติดตั้งอยู่บริเวณประตู บางครั้งในภาษาอังกฤษเรียกว่า air door ซึ่งหมายถึงประตูม่านลม

          อย่างต่อมาคือ ประตูโทริอิ (torii) เป็นประตูซึ่งเป็นซุ้มทางเข้าหลักของวัดในศาสนาชินโต ประกอบด้วยเสา ๒ ต้น ตอนบนยึดด้วยคานไม้ ๒ ชั้น มีคานชั้นบนโค้งขึ้นทาสีแดง  หลายคนคงที่เคยเห็นในภาพยนตร์ ภาพถ่าย หรือเห็นจากสถานที่จริงสำหรับผู้ที่เคยเดินทางไปท่องเที่ยวแดนอาทิตย์อุทัยหรือประเทศญี่ปุ่น

          ส่วนอย่างสุดท้ายคือ ประตูบานซ่อน (pocket door) เป็นประตูที่เปิดโดยการเลื่อนบานไปซ่อนในผนัง เมื่อปิดก็จะไม่เห็นว่า ณ บริเวณนั้นมีประตูอยู่  ประตูแบบนี้มีลักษณะคล้ายประตูกล อย่างที่ปรากฏในภาพยนตร์ประเภทสืบสวนที่มักมีห้องที่ทำประตูแบบนี้ เพราะไม่ต้องการให้ใครทราบว่ามีห้องลับอยู่  ในปัจจุบันการตกแต่งอาคารที่ต้องการประหยัดพื้นที่ใช้สอย ดูสวยงาม และแตกต่างจากแบบเดิม  ก็จะทำประตูลักษณะดังกล่าวนี้ด้วยเช่นกัน

   พัชนะ  บุญประดิษฐ์