ผิดที่ผิดทาง

          เรื่องที่จะกล่าวถึงนี้เป็นชื่อองค์ประกอบของเครื่องเรือน เครื่องมือ หรือเครื่องใช้ ซึ่งกล่าวไว้ในหนังสือพจนานุกรมศัพท์ศิลปกรรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน เป็นคำที่น่าสนใจเนื่องจากเป็นชื่อที่ช่างไทยใช้เรียกตามลักษณะของสิ่งนั้น ๆ โดยนำมาเสนอเป็นตัวอย่างดังนี้

          กระดูกงูคือโครงสร้างส่วนสำคัญตอนล่างที่สุดของตัวเรือ วางตามยาวของท้องเรือตั้งแต่หัวถึงท้ายเรือ

          กระแตเวียนคือเครื่องช่วยให้เด็กใช้เกาะเพื่อหัดเดิน ทำด้วยกระบอกไม้ไผ่ชนิดขังข้อ คือให้มีข้อติดอยู่ข้างหนึ่ง  ริมปล้องตอนบนสอดไม้คานขวางไว้ให้ยาวพอสมควร สำหรับให้เด็กเกาะเดิน สวมปล้องไม้นี้ลงกับหลักไม้ที่ปักเหนือพื้นดินประมาณ ๕๐ เซนติเมตร

          ขาสิงห์คือลักษณะขาของครุภัณฑ์ เช่น โต๊ะ ตู้ ตั้ง ที่ทำเป็นรูปขาของสิงห์ซึ่งเป็นสัตว์ในเทพนิยาย ขาชนิดนี้มีลักษณะโค้งคล้ายขาของสิงห์ โคนขาสลักเป็นหน้าสิงห์ ปลายขาสลักเป็นเท้าสิงห์เหยียบอยู่บนลูกแก้ว

          ฝักมะขามคือแผ่นไม้ที่ทำเป็นรูปโค้งคล้ายฝักมะขาม ตอกติดกับเสาเรือนไทยภาคกลางให้อยู่ในระดับเดียวกันกับรอด เพื่อรองรับกระดานพื้นเรือนที่ปูตามยาวมาชนเสา  หรือใช้เป็นส่วนประกอบของกงเกวียน โดยทำเป็นท่อนไม้โค้งคล้ายฝักมะขาม กงเกวียนวงหนึ่งจะใช้ฝักมะขามจำนวน ๔ อัน มาประกอบกันเป็นวงล้อเกวียน

          หางปลาคือปลายล่างของปั้นลมเรือนไทยภาคกลางแบบหนึ่งที่เป็นแบบเรียบ ๆ ตกแต่งให้คล้ายหางของปลา ปั้นลมแบบหางปลานี้มักใช้กับหลังคาเรือนไทยภาคกลางแบบทรงตัวเมีย โดยมากจะเป็นเรือนหลังเล็กที่สร้างขยายเพิ่มเติมจากเรือนใหญ่ หรือเป็นเรือนของชาวไทยมุสลิม

          หางเสือคือเครื่องถือท้ายเรือใช้บังคับให้เรือวิ่งไปตามทิศทางที่ต้องการ

          อกไก่คือโครงสร้างส่วนบนสุดของหลังคาทรงจั่วทำหน้าที่เป็นสันหลังคา รองรับหรือยึดจันทัน

          ศัพท์แบบนี้อยู่มากซึ่งเป็นคำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ แต่หน้าที่และประโยชน์ใช้สอยไม่ตรงกับชื่อ  จนบางครั้งคิดเล่น ๆ ว่าคำเหล่านี้อยู่ผิดที่ผิดทางหรือไม่

   พัชนะ  บุญประดิษฐ์