ผีตาโขน
ผีตาโขน หรือ ผีตามคน มีที่มาจากเรื่องเวสสันดรชาดก เมื่อพระเวสสันดรหมดเคราะห์ เสด็จออกจากป่ากลับคืนพระนคร เชื่อกันว่ามีบรรดาผีป่าทั้งหลายได้ติดตามมาส่งเสด็จถึงในเมือง พอมาถึงเมืองก็แสดงความเป็นผีของตนด้วยการละเล่นสนุกสนานต่าง ๆ. ชาวบ้านที่อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย ประดิษฐ์หน้ากากผีตาโขนขึ้นตามจินตนาการของตน ด้วยโคนทางมะพร้าว และหวดนึ่งข้าวเหนียว แล้ววาดเส้นระบายสีอย่างสวยงาม
ผีตาโขนแต่ละตัวมักสวมเสื้อกางเกงที่ตัดจากเศษผ้าหลากสีสัน แต่ละตัวถืออาวุธที่ส่วนปลายทาสีแดงสดใส ผีตาโขนทั้งหลายชอบที่จะใช้อาวุธไล่จี้สาว ๆ ให้วิ่งหนีกันอย่างสนุกสนาน
งานประเพณีแห่ผีตาโขนเป็นส่วนหนึ่งของงานบุญผะเหวด จัดในช่วงเดือนกรกฎาคม แบ่งเป็น ๓ วัน คือวันแรกเป็นวันแห่พระอุปคุต วันที่สองเป็นวันแห่ผีตาโขน และวันสุดท้ายจะเป็นวันเทศน์มหาชาติ
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๓๐ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.