ผู้ตรวจการแผ่นดิน
ผู้ตรวจการแผ่นดิน เป็นตำแหน่งที่ประเทศไทยเริ่มมีใน พุทธศักราช ๒๕๔๒ โดยใช้ชื่อว่า ผู้ตรวจการแผ่นดินของรัฐสภา ซึ่งตั้งขึ้นจากแนวคิด ออมบุดสแมน (Ombudsman) ในประเทศเดนมาร์ก นอร์เวย์ และสวีเดน หมายถึง ผู้ที่ทำหน้าที่ดูแลปัดเป่าเรื่องทุกข์ร้อนของประชาชนแทนพระมหากษัตริย์ ต่อมา รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ กำหนดให้ใช้คำว่า ผู้ตรวจการแผ่นดิน แทน ผู้ตรวจการแผ่นดินของรัฐสภา และให้มีจำนวน ๓ คน หนึ่งในสามคนเป็นประธานผู้ตรวจการแผ่นดิน. อำนาจหน้าที่ของผู้ตรวจการแผ่นดิน คือ พิจารณาและสอบสวนข้อเท็จจริงตามคำร้องเรียนในกรณีที่ข้าราชการ พนักงาน หรือลูกจ้างของหน่วยราชการ หน่วยงานของรัฐ หรือรัฐวิสาหกิจ หรือราชการส่วนท้องถิ่น ปฏิบัตินอกเหนืออำนาจหน้าที่ตามกฎหมาย ละเลยไม่ปฏิบัติหน้าที่ หรือไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย
ผู้ตรวจการแผ่นดินต้องจัดทำรายงานพร้อมทั้งเสนอความเห็นและข้อเสนอแนะต่อรัฐสภาปีละ ๑ ครั้ง
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๐ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.