พงษ์-พงศ์

          คำว่า พงษ์ วงษ์ ที่อยู่ในชื่อสกุลของหลาย ๆ คน เมื่อค้นคำเพื่อหาความหมายในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ อาจไม่พบคำที่เขียนสะกดในรูปดังกล่าว หลายคนอาจสงสัยว่า ชื่อสกุลของตนนั้นเขียนสะกดการันต์ไม่ถูกต้องตามหลักเกณฑ์ ตลอดจนเขียนไม่ถูกอักขรวิธีหรืออย่างไร ข้อสงสัยนี้ หากได้เปิดอ่านพจนานุกรมฯ เล่มเดียวกันนั้น หน้า ญ-ฒ เรื่อง คำนำพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๔๙๓  จะพบว่า คณะกรรมการผู้จัดทำพจนานุกรมฯ ได้ชี้แจงไว้แล้วว่า ผู้จัดทำพจนานุกรมฯ ไม่สามารถที่จะรวบรวมคำที่เขียนเป็นรูปต่าง ๆ อันมีใช้อยู่ในหนังสือที่เป็นหลักฐานมาได้ทั้งหมดเพราะ “วิธีเขียนหนังสือไทยได้วิวัฒนาการผันแปรมาโดยลำดับ รูปของคำที่เขียนย่อมมีต่าง ๆ กันแต่ละยุคแต่ละสมัย การที่จะให้เก็บหมดทุกรูปเท่าที่เขียนกันย่อมเหลือวิสัยที่จะทำได้ประการหนึ่ง อีกประการหนึ่ง วัตถุประสงค์ของการทำพจนานุกรมเล่มนี้ ทางราชการต้องการให้เป็นแบบฉบับของการเขียนหนังสือไทยที่จะใช้ในทางราชการ”

          คำ วงษ์ นั้น พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ อธิบายว่า เป็นรูปที่เขียนตามกฎเกณฑ์โบราณ แต่ในปัจจุบันนิยมเขียนเป็นรูป วงศ์  ซึ่งพจนานุกรมฯ ได้แยกเก็บไว้ทั้ง ๒ คำ คือ รูปที่เขียนตามกฎเกณฑ์โบราณและรูปที่เขียนในปัจจุบัน  ส่วนนิยามนั้น ให้ไปดูที่คำ วงศ์

          อนึ่ง ทั้งคำ พงศ์ และ วงศ์ นั้น ในท้ายบทนิยามได้บอกรูปเดิมของคำว่า มาจากคำภาษาสันสกฤตคำเดียวกันคือ วํศ   ซึ่งหมายถึง เชื้อสาย เทือกเถา เหล่ากอ สกุล   ดังนั้น คำ พงศ์ จึงมีความหมายเหมือนกับ วงศ์ เป็นเหตุให้คำ พงษ์ มีความหมายเหมือนกับ วงษ์ ด้วย  คำ พงษ์ เป็นรูปที่เขียนตามกฎเกณฑ์โบราณ มิได้เขียนผิดอักขรวิธีแต่อย่างใด เพียงแต่ไม่ใช่ภาษาราชการ  และแม้ว่าพจนานุกรมฯ จะไม่ได้เก็บคำนี้ไว้ แต่ก็สามารถอธิบายได้ด้วยเหตุผลเช่นเดียวกับคำ วงษ์ ค่ะ.

รัตติกาล  ศรีอำไพ