พลอย (๔ มกราคม ๒๕๕๓)

     พลอย

          หนึ่งในเครื่องประดับที่ยังคงได้รับความนิยมนำไปทำเป็นสร้อยคอ สร้อยข้อมือ หัวแหวน เป็นต้น คือ พลอย ซึ่งนักวิชาการบางคนเรียกพลอยที่ได้รับการเจียระไนแล้วว่า อัญมณี หรือ รัตนชาติ  ทราบไหมคะว่ามีวิธีการจัดแบ่งกลุ่มอัญมณีไว้กี่กลุ่ม และใช้เกณฑ์อะไรในการแบ่ง   สารานุกรมไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน เล่ม ๒๐ อธิบายไว้ว่า

          พลอย เป็นคำใช้ทั่วไปตามภาษาพื้นบ้าน  ส่วนอัญมณี หรือ รัตนชาติ เป็นคำที่ใช้เรียกอย่างเป็นทางการ  ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า Gem Stones หรือ Precious Stones

          แมกซ์ เบาเออร์ (Max Bauer) แบ่งรัตนชาติตามคุณค่า ความแข็ง สมบัติทางแสง ความหาได้ยาก และราคา  ออกเป็นกลุ่มย่อย ๕ กลุ่ม ได้แก่ ก. รัตนชาติชั้น ๑ (Gems of the First Rank) เป็นรัตนชาติที่มีส่วนประกอบเป็นธาตุคาร์บอน อะลูมิเนียมบริสุทธิ์ หรือมีอะลูมิเนียมเป็นส่วนประกอบหลัก หาได้ยาก มีราคาสูง เช่น เพชร ทับทิม  ข. รัตนชาติชั้น ๒ (Gems of the Second Rank) เป็นรัตนชาติที่มีซิลิกาเป็นส่วนประกอบ มีความสวยงาม เช่น เพทาย โทแพซ ทัวร์มาลีน  ค. รัตนชาติชั้น ๓ (Gems of the Third Rank) เป็นรัตนชาติที่มีสมบัติกลาง ๆ เช่น คอร์เดียไรต์ เทอร์คอยส์  ง. รัตนชาติชั้น ๔ (Gems of the Fourth Rank) เป็นรัตนชาติที่มีสีและความวาวเป็นลักษณะเด่น โดยปรกติจะโปร่งแสงเฉพาะตามขอบบาง ๆ เท่านั้น พบมาก ราคาต่ำ เช่น พลอยตระกูลควอตซ์ (Quartz) อำพัน  จ. รัตนชาติชั้น ๕ (Gems of the Fifth Rank) สีปรกติด้าน ขุ่น มัว ไม่พบแบบโปร่งแสง มีความวาวน้อย คุณค่าขึ้นอยู่กับฝีมืองานที่ทำ และไม่เจียระไนในแบบเหลี่ยม เช่น หยก หินอ่อน

          ในทางวิชาการ พลอย รัตนชาติ หรืออัญมณีนั้น หมายถึง แร่  แต่ในวงการเพชรพลอย บางครั้งจะหมายถึง หิน ด้วย เช่น ในกลุ่มของรัตนชาติชั้น ๕ อาจรวมหินอ่อนหรือแร่อะลาบาสเตอร์ ซึ่งโดยปรกติจะไม่นำมาใช้เป็นเครื่องประดับกาย  และบางครั้งยังหมายรวมถึงสารชนิดอื่น ๆ ที่เป็นสารประกอบอินทรีย์ เช่น ปะการัง ไข่มุก เป็นรัตนชาติด้วย ดังนั้น การจัดแบ่งชั้นของรัตนชาติจึงเป็นการแบ่งอย่างสังเขปเพื่อทราบถึงคุณค่าของรัตนชาติต่าง ๆ  แต่ไม่มีกฎเกณฑ์ที่แน่นอนนัก  เพราะถือความงามจากการมองเห็นเป็นหลัก จึงล้ำกฎเกณฑ์ดังกล่าวได้ เช่น นิลบางประเภทหรือโกเมน ก็อาจมีราคาสูงมากได้.

        กนกวรรณ  ทองตะโก