“พาน” หรือ “พาล”

          กระดานสนทนาในเว็บไซต์ของราชบัณฑิตยสถาน คือ legacy.orst.go.th ได้มีผู้ตั้งคำถามเกี่ยวกับภาษาไทยในแต่ละวันจำนวนมิใช่น้อย “พานจะเป็นลม” หรือ “พาลจะเป็นลม” เป็นคำถามหนึ่งที่มีผู้สอบถามมา ดังนั้น ผู้เขียนขอใช้บทความนี้ตอบคำถามดังกล่าว

          พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ได้อธิบายคำว่า “พาน” ไว้ดังนี้
         ๑. เป็นนาม หมายถึง
๑.๑ ภาชนะมีเชิงประเภทหนึ่ง มีหลายชนิด บางชนิดมีรูปทรงคล้ายจาน บางชนิดมีรูปทรงคล้ายขัน เชิงมีรูปร่างต่าง ๆ กัน ใช้สำหรับใส่สิ่งของมีดอกไม้ธูปเทียนเป็นต้น
๑.๒ ตอน บั้น (ใช้แก่สิ่งของบางชนิด) เช่น พานท้ายปืน พานท้ายเรือ
๑.๓ ฐานของนมหรือเต้านมเกิดเป็นไตแข็งขึ้นเริ่มอาการแห่งความเป็นหนุ่มสาว เรียกอาการของนมหรือเต้านมที่มีลักษณะเช่นนั้นว่า นมขึ้นพาน หรือ นมแตกพาน

          ๒. เป็นวิเศษณ์ หมายถึง ทำท่าว่า เช่น พานจะเป็นลม พานจะตาย พานจะโกรธ พี่ก็พานแก่ชราหูตามัว (สังข์ทอง)

          ๓. เป็นกริยา หมายถึง พบปะ มักใช้เข้าคู่กับคำ พบ เป็น พบพาน หรือ พานพบ เช่น ไม่ได้พบพานเสียนาน; ขวาง กีดขวาง ขึงขวาง เช่น เอาเชือกมาพานไว้ เมื่อคนมาปะทะก็จะล้มลง กั้นไว้ เช่น พานคนข้างหลังไว้ ระให้หมดไป เช่น เอาไม้กวาดพานหยากไย่

          ตกลงได้คำตอบแล้วใช่ไหมครับว่า “พานจะเป็นลม” หรือ “พาลจะเป็นลม”

สำรวย  นักการเรียน