พายัพ
พายัพ เป็นคำที่ยืมมาจากภาษาสันสกฤตว่า วายว (อ่านว่า วา-ยะ -วะ) แปลว่า ทิศที่มีเทพวายุหรือเทพเจ้าแห่งลมเป็นเทพพิทักษ์ หมายถึง ทิศตะวันตกเฉียงเหนือ
คำว่า พายัพ เป็นชื่อมณฑลเทศาภิบาลหนึ่งในสมัยรัชกาลที่ ๕ มณฑลเทศาภิบาลพายัพ ก็คือภาคเหนือซึ่งเคยเป็นที่ตั้งของอาณาจักรล้านนาแล้วผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของราชอาณาจักรสยามในสมัยนั้น คำว่า มณฑลเทศาภิบาล หมายถึง เขตการปกครองที่ประกอบด้วยเมืองต่าง ๆ หลายเมือง เทียบเท่า ภาค ในปัจจุบัน เมื่ออาณาจักรล้านนาได้แก่ดินแดนภาคเหนือของไทยเรียกว่า พายัพ ทำให้ภาษาและวัฒนธรรมของชาวล้านนาพลอยเรียกว่า พายัพ ไปด้วย เช่น ภาษาพายัพ ก็คือ ภาษาไทยล้านนา วัฒนธรรมพายัพ ก็คือ วัฒนธรรมของชาวล้านนา ดนตรีพายัพ ก็คือ ดนตรีพื้นบ้านแบบชาวล้านนา
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๐ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.