ภาพล้อ

          เห็นชื่อหัวเรื่องฉบับนี้แล้ว อย่าเพิ่งเข้าใจผิดว่าผู้เขียนจะมาเขียนเรื่องเกี่ยวกับภาพของล้อที่เป็นส่วนของรถซึ่งเป็นวงกลมสำหรับหมุนเคลื่อนพารถไป  เพราะ ภาพล้อ ที่ผู้เขียนจะเขียนถึงต่อไปนี้นั้น เป็นภาพล้อที่เป็นศัพท์บัญญัติทางศิลปะของคำว่า caricature

          ภาพล้อเป็นภาพวาดหรือรูปปั้นที่ต้องการแสดงการล้อเลียนหรือเสียดสีหรือให้ดูขบขัน การวาดหรือปั้นภาพล้อมีมานานแล้ว  โดยทั่วไปจะเป็นภาพลายเส้น มีลักษณะคล้ายภาพประกอบเรื่อง มีเนื้อหาแสดงถึงบุคคลในด้านต่าง ๆ เช่น สังคม ศาสนา การเมือง  โดยวาดล้อให้ดูคล้ายลักษณะของบุคคลที่ต้องการแสดงถึง แต่มักเน้นลักษณะเฉพาะตัวให้เด่นชัดเกินจริง หรืออาจเสริมด้วยสิ่งของเครื่องใช้ประจำตัวของผู้นั้น เช่น ซิการ์ของวินส์ตัน เชอร์ชิล อดีตนายกรัฐมนตรีของอังกฤษ  หมวก หนวด และไม้เท้าของชาร์ลี แชปลิน ดาราภาพยนตร์อังกฤษยุคภาพยนตร์เงียบ  ศิลปินผู้ผลิตงานแนวนี้ที่มีชื่อเสียงในยุโรป ได้แก่ วิลเลียม โฮการ์ท ฟรันซิสโก โคเซ เด โกยา โอโนเร โดมีเย และเซอร์เดวิด อะเล็กซานเดอร์ ซีซิล โลว์ 

          ภาพล้อในประเทศไทยเท่าที่มีหลักฐานปรากฏน่าจะเริ่มมีขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องจากทรงเขียนภาพล้อเลียนข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ที่รับราชการอยู่ใกล้ชิดเบื้องพระยุคลบาท เช่น ภาพเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี พระยาโบราณราชธานินทร์ พระองค์เจ้าจรูญศักดิ์กฤดากร และผู้อื่นอีกหลายคนด้วยพระองค์เองลงในหนังสือดุสิตสมิต

          ในปัจจุบัน ภาพล้อได้รับความนิยมเพิ่มมากขึ้น ดังเห็นได้จาก การวาดภาพล้อนักการเมืองของหนังสือพิมพ์หลายฉบับ การวาดภาพล้อให้เป็นของขวัญแก่เพื่อนหรือคนพิเศษในโอกาสต่าง ๆ หรือการวาดภาพล้อเพื่อใช้เป็นภาพหน้างานของคู่บ่าวสาว เป็นต้น

                                                                                                  พรทิพย์  เดชทิพย์ประภาพ