ภาวะทางอารมณ์ เมื่อกล่าวถึงคำว่า อารมณ์ บางคนมักพูดโดยมีสร้อยคำ ความรู้สึก ต่อท้ายมาเป็น “อารมณ์ความรู้สึก” ด้วยเสมอ ทำให้สงสัยว่า “อารมณ์” กับ “ความรู้สึก” มีความหมายเหมือนกันหรืออย่างไร คำว่า อารมณ์ มีความหมายทั่วไปตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔ หลายความหมาย อาทิ สิ่งที่ยึดหน่วงจิตโดยผ่านทางตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ เช่น รูปเป็นอารมณ์ของตา เสียงเป็นอารมณ์ของหู หรือหมายถึง เครื่องยึดถือเป็นจริงเป็นจัง เช่น เรื่องนี้อย่าเอามาเป็นอารมณ์เลย หรือหมายถึง ความรู้สึกทางใจที่เปลี่ยนแปลงไปตามสิ่งเร้า เช่น อารมณ์รัก อารมณ์โกรธ อารมณ์ดี อารมณ์ร้ายในทางจิตวิทยา คำว่า “อารมณ์” ตรงกับศัพท์ภาษาอังกฤษคำว่า mood พจนานุกรมศัพท์จิตวิทยา อักษร M-Z ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๐ ให้ความหมายว่า ความรู้สึกภายในที่เกิดขึ้นและคงอยู่ เป็นภาวะหนึ่งของจิต มีทั้งด้านพึงพอใจหรือไม่พึงพอใจ แสดงถึงความรู้สึกของบุคคลนั้นในการรับรู้โลกทั้งด้านบวกและด้านลบ ภาวะอารมณ์ทางจิตวิทยามีอยู่หลายอย่าง เช่น ภาวะอารมณ์ขึ้น หมายถึง ระดับอารมณ์ที่มีความลึกรุนแรงมากกว่าปรกติ อาจเป็นอารมณ์เบิกบาน หรืออารมณ์ก้าวร้าว ภาวะอารมณ์กระวนกระวาย หมายถึง ลักษณะอารมณ์ที่ไม่มีความสุข หงุดหงิด รู้สึกว่าอารมณ์ไม่อยู่นิ่ง ภาวะอารมณ์แกว่ง หมายถึง ลักษณะอารมณ์ที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็วตามสิ่งเร้า ทั้งจากภายในและภายนอกตน ภาวะอารมณ์ผยอง หมายถึง ลักษณะอารมณ์ที่มีการขยายความรู้สึกมากกว่าที่ควรเป็น เช่น ความรู้สึกยิ่งใหญ่ทำให้ตนรู้สึกพองโตขึ้นกว่าเดิมจากตัวอย่างที่กล่าวมานี้ ไม่ว่าเราจะตกอยู่ในภาวะอารมณ์เช่นไรก็ตาม หากเรามีสติและรู้จักควบคุมอารมณ์ หรือเรียนรู้ที่จะจัดการกับสถานการณ์อย่างมีเหตุผล พฤติกรรมที่เราแสดงออกก็จะมีผลเสียต่อตนเองและผู้อื่นทั้งทางร่างกายและจิตใจน้อยที่สุด. อารี พลดี |