ภูเขา ทิวเขา เทือกเขา (๒๒ ธันวาคม ๒๕๕๑)

          ครั้งหนึ่งในการประชุมคณะกรรมการจัดทำพจนานุกรมศัพท์ธรณีวิทยา ที่ประชุมได้อภิปรายเรื่องการพิจารณาศัพท์คำว่า range ซึ่งมีความหมายหนึ่งเป็นแนวภูเขาที่ต่อเนื่องเป็นพืด ว่าควรจะบัญญัติศัพท์เป็น “ทิวเขา” หรือ “เทือกเขา” ในที่สุดก็ได้ข้อยุติว่าให้ใช้ได้ทั้ง ๒ คำ ด้วยเหตุผลที่ทั้ง ๒ คำมีความหมายเหมือนกันและใช้แทนกันได้นั่นเอง สำหรับในทางภูมิศาสตร์แม้ว่าทั้งสองคำจะใช้แทนกันได้ แต่หนังสืออักขรานุกรมภูมิศาสตร์ไทย จะใช้คำว่า ทิวเขา กับชื่อภูเขาต่าง ๆ ในประเทศไทย เนื่องจากมีความสูงใหญ่ไม่มากนัก เช่น ทิวเขาภูพาน ทิวเขาถนนธงชัย ทิวเขาแดนลาว และใช้คำว่า เทือกเขา กับภูเขาที่มีขนาดสูงใหญ่มาก ๆ เช่น เทือกเขาหิมาลัย เทือกเขาฮินดูกูช ทั้งนี้เพื่อแสดงความแตกต่างด้านขนาด สำหรับคำว่า ภูเขา พจนานุกรมศัพท์ภูมิศาสตร์ไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พิมพ์ครั้งที่ ๔ อธิบายว่า เป็นพื้นที่ที่มีระดับสูงขึ้นจากบริเวณรอบ ๆ ตั้งแต่ ๖๐๐ เมตรขึ้นไป โดยมีส่วนยอดเล็กกว่าส่วนฐานมาก และมีความลาดชันสูง ในภาษาอังกฤษตรงกับคำว่า mountain 

          เมื่อผู้เขียนเปิดหนังสืออักขรานุกรมภูมิศาสตร์ไทย เล่ม ๑ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พิมพ์ครั้งที่ ๔ ดูก็ทำให้ได้ความรู้เกี่ยวกับระบบทิวเขาหรือระบบเทือกเขาเพิ่มขึ้นอีกว่า “ระบบทิวเขา” หรือ “ระบบเทือกเขา” ตรงกับคำในภาษาอังกฤษว่า mountain system หมายถึง การประสานสัมพันธ์ของทิวเขาหรือเทือกเขาต่าง ๆ ที่มีอยู่ในพื้นที่ให้รวมเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน โดยแสดงรูปแบบในด้านที่ตั้ง ทิศทาง และระยะทางของทิวเขาต่าง ๆ ให้เห็นอย่างชัดเจน ในประเทศไทยแบ่งระบบทิวเขาเป็น ๓ กลุ่มใหญ่ ๆ คือ กลุ่มแรกเป็นทิวเขาในภาคเหนือ ภาคตะวันตก และภาคใต้ กลุ่มที่ ๒ เป็นทิวเขาในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และกลุ่มที่ ๓ เป็นทิวเขาในภาคตะวันออก  ท่านผู้อ่านล่ะคะมีความเห็นอย่างไรเกี่ยวกับศัพท์บัญญัติข้างต้น หากมีความเห็นเป็นอย่างอื่น ถ้าจะเสนอมายังราชบัณฑิตยสถาน ก็ยินดีรับฟังนะคะ.

  อารี  พล