มหาศาล ๑
มหาศาล มาจากคำภาษาสันสกฤตว่า มหาศาล (อ่าน มะ -หา-สา-ละ) คำว่า ศาล (อ่าน สา-ละ) หรือ ศาลา แปลว่า สิ่งที่ให้ร่มเงา ได้แก่ อาคารบ้านเรือน. ส่วน มหา แปลว่า ใหญ่. มหาศาล (อ่าน มะ -หา-สา-ละ) ใช้หมายถึง ผู้มีศาลาใหญ่ ผู้มีบ้านหลังใหญ่ คือผู้มีอำนาจบารมีมาก ซึ่งเปรียบเสมือนร่มเงาใหญ่คอยปกแผ่คุ้มครองบริวารหรือคนที่อยู่ในความคุ้มครองดูแล. หากใช้กับ พราหมณ์ เป็น พราหมณ์มหาศาล หมายถึง พราหมณ์ผู้มีลูกศิษย์มาก คำว่า พราหมณ์มหาศาล กษัตริย์มหาศาล เป็นคำที่ใช้ในวรรณคดี เช่น โอรสกษัตริย์จากแดนไกลมาสมัครเป็นศิษย์พราหมณ์มหาศาลแห่งตักศิลานคร. หากใช้กับ กษัตริย์ เป็น กษัตริย์มหาศาล หมายถึงกษัตริย์ผู้มีอำนาจมาก มีกำลังทหารมาก เช่น พระเจดีย์สูงใหญ่นี้ กษัตริย์มหาศาลองค์หนึ่งสร้างไว้เพื่อบรรจุพระบรมธาตุพระศาสดา. หากใช้กับ เศรษฐี หรือ คหบดี เป็น เศรษฐีมหาศาล หรือ คหบดีมหาศาล หมายถึง เศรษฐีที่มั่งคั่งร่ำรวยมาก เช่น อนาถบิณฑิกะเกิดในตระกูลเศรษฐีมหาศาลแห่งนครสาวัตถี. ชายผู้เข็ญใจผูกสมัครรักใคร่กับบุตรีคหบดีมหาศาลแห่งนครอุชเชนี
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๓๐ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.