มะพร้าว-กะทิ (๗ กันยายน ๒๕๕๓)

          อันดับแรกก็ต้องแนะนำที่มาของมะพร้าวก่อน  พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ อธิบายว่า มะพร้าว หมายถึง ชื่อไม้ต้นชนิด Cocos nucifera  L. ในวงศ์ Palmae ผลใช้ทํานํ้ามันและปรุงอาหารต่าง ๆ แต่อายุของมะพร้าวก็ทำให้มีชื่อเรียกแตกต่างกันไปในภาษาไทย เช่น มะพร้าวทึนทึก มะพร้าวทึมทึก หมายถึง มะพร้าวจวนแก่  มะพร้าวทุย หมายถึง  ผลมะพร้าวที่เจริญเติบโตตามปรกติจนเปลือกแห้ง รูปรี ๆ กะลาลีบ นํ้าหนักเบา เพราะไม่มีเนื้อและนํ้า นิยมตัดครึ่งท่อนเพื่อทํากราดวงถูบ้านเป็นต้น  มะพร้าวห้าว หมายถึง ผลมะพร้าวที่แก่จัด ส่วนมะพร้าวห้าวที่มีนํ้าข้น เนื้ออ่อนกล้ามหนา เรียกว่า มะพร้าวกะทิ แต่ถ้าไปทำขนมที่รู้จักกันดีก็น่าจะเป็น มะพร้าวแก้ว หมายถึง ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทําด้วยมะพร้าวขูดเป็นเส้นหยาบ ๆ ฉาบนํ้าตาล  แต่ถ้าบอกว่า มะพร้าวตื่นดก  จะเป็นสำนวนหมายถึง  เห่อหรือตื่นเต้นในสิ่งที่ตนไม่เคยมีไม่เคยได้จนเกินพอดี มักพูดเข้าคู่กับ ยาจกตื่นมี ว่า มะพร้าวตื่นดก ยาจกตื่นมี 

          สิ่งที่ได้จากมะพร้าวนอกจากน้ำกับเนื้อมะพร้าวที่เรานำมารับประทานได้เลยแล้ว  ยังมี กะทิ ที่หมายถึง นํ้าที่คั้นออกจากมะพร้าวขูดโดยเจือนํ้าบ้างเล็กน้อย  ถ้าคั้นจากเนื้อมะพร้าวขูดล้วน ๆ เรียกว่า หัวกะทิ  แต่โดยปริยายหมายความว่า ที่ดีเด่นเป็นพิเศษ เรียกว่า หัวกะทิ  อย่างที่เคยได้ยินคำที่ใช้เรียกเด็กที่เรียนเก่งว่าเป็นเด็กหัวกะทิ แต่บางครั้งถ้าเราใช้ว่า กะทิ เฉยๆ ก็อาจจะหมายถึง นกขนาดเล็กในวงศ์ Estrildidae ใช้หญ้าทํารังเป็นรูปกลมอยู่บนต้นไม้ ปากรังอยู่ด้านล่าง  ก็ได้นะคะ เพราะนอกจากนกชนิดนี้จะมีชื่อเรียกว่า กระติ๊ด เช่น กระติ๊ดเขียว หรือ ไผ่ (Erythrura prasina ) กระติ๊ดแดง หรือ สีชมพูดง (Amandava amandava ) กระติ๊ดท้องขาว (Lonchura leucogastra ) กินเมล็ดพืช แล้วบางครั้งก็เรียกว่า กะทิ ได้ด้วย เวลาสื่อสารก็ต้องเข้าใจให้ตรงกันนะคะ  แต่แม้จะบอกว่า กะทิขูด แล้ว ก็ยังอาจจะสับสนได้อีกเพราะนอกจากจะหมายถึงสิ่งที่ได้จากมะพร้าวแล้ว  กะทิขูด ยังเป็นชื่อของปลาทะเลชนิด Pomadasys maculatum  ในวงศ์ Pomadasyidae ลักษณะคล้ายปลาจวด ใต้คางมีรู ๒ รู ลําตัวสีเงิน แนวสันหลังสีเข้มเป็นแถบและจุดยาว ส่งเสียงดังเมื่อถูกจับพ้นผิวนํ้า ชื่อเรียกก็มีหลากหลายอีกเช่น  มโหรี กระต่ายขูด กะทิขูด หรือหัวขวาน  เรียกว่าสับสนกันได้อีก เวลาใช้ก็ระวังกันสักนิดประเดี๋ยวคนอื่นจะว่าเราพูดไม่รู้เรื่อง.

จินดารัตน์  โพธิ์นอก