มะม่วง
มะม่วง เป็นผลไม้ที่คนไทยรู้จักกันดี แต่เดิมชาวสวนนิยมขยายพันธุ์มะม่วงด้วยวิธีเพาะเมล็ด เมื่อมีผลผลิตอาจกลายพันธุ์แตกต่างไปจากต้นเดิม หากได้ต้นที่มีลักษณะที่ดี เจ้าของก็รักษาไว้และขยายพันธุ์ พร้อมกับตั้งชื่อให้ใหม่ ด้วยเหตุนี้เองจึงมีมะม่วงอยู่มากมายหลายพันธุ์
เมื่อ พ.ศ. ๒๔๒๗ พระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร) รวบรวมชื่อมะม่วงพันธุ์ต่าง ๆ มากกว่า ๙๐ สายพันธุ์ไว้ในหนังสือพรรณพฤกษา. การตั้งชื่อมะม่วงอาจตั้งตามชื่อถิ่นที่เกิด เช่น มะม่วงหนองแซง มันเมืองสิงห์. ตั้งชื่อตามลักษณะของผล เช่น อกร่อง แรด หัวช้าง. และตั้งชื่อตามรสชาติที่โดดเด่นพิเศษ เช่น มะม่วงพันธุ์ที่มีรสเปรี้ยวมาก จนมีชื่อพันธุ์ที่บ่งบอกถึงความเปรี้ยว เช่น กาวาง มะม่วงพันธุ์ที่มีรสชาติดีมาก จนมีชื่อพันธุ์ที่บ่งบอกถึงความอร่อย เช่น ตาเตะหลาน พราหมณ์ขายเมีย สาวกระทืบหอ กระแตลืมรัง ค้างคาวลืมลูก พระยาลืมเฝ้า
ปัจจุบันยังมีการพัฒนาพันธุ์มะม่วงและมีการตั้งชื่อพันธุ์ใหม่ ๆ อีกมาก เช่น โชคอนันต์ มหาชนก น้ำดอกไม้มัน ขาวเมืองย่า
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๓ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.