มาตรา (๒ พฤศจิกายน ๒๕๕๓)

     มาตรา

          มาตราที่เราใช้กันอยู่ในชีวิตประจำวันมีอยู่มากมาย พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ให้นิยามของคำ มาตรา ว่า หลักกําหนดการวัดขนาด จํานวน เวลา และมุม เช่น มาตราชั่ง ตวง วัด มาตราเมตริก  แม่บทแจกลูกพยัญชนะต้นกับสระโดยไม่มีตัวสะกด เรียกว่า แม่ ก กา หรือ มาตรา ก กา  หลักเกณฑ์ที่วางไว้เพื่อให้กำหนดได้ว่าคำที่มีพยัญชนะตัวใดบ้างเป็นตัวสะกดอยู่ในมาตราใดหรือแม่ใด คือ ถ้ามีตัว ก ข ค ฆ สะกด จัดอยู่ในมาตรากกหรือแม่กก ถ้ามีตัว ง สะกด จัดอยู่ในมาตรากงหรือแม่กง ถ้ามีตัว จ ฉ ช ซ ฌ ฎ ฏ ฐ ฑ ฒ ด ต ถ ท ธ ศ ษ ส สะกด จัดอยู่ในมาตรากดหรือแม่กด ถ้ามีตัว ญ ณ น ร ล ฬ สะกด จัดอยู่ในมาตรากนหรือแม่กน ถ้ามีตัว บ ป พ ฟ ภ สะกดจัดอยู่ในมาตรากบหรือแม่กบ ถ้ามีตัว ม สะกด จัดอยู่ในมาตรากมหรือแม่กม ถ้ามีตัว ย สะกด จัดอยู่ในมาตราเกยหรือแม่เกย ถ้ามีตัว ว สะกด จัดอยู่ในแม่เกอว  ในฉันทลักษณ์ หมายถึง ระยะเวลาการออกเสียงสระสั้นยาว สระสั้น ๑ มาตรา สระยาว ๒ มาตรา ทางกฎหมาย หมายถึง บทบัญญัติในกฎหมายที่แบ่งออกเป็นข้อ ๆ โดยมีเลขกํากับเรียงตามลําดับ

          นอกจากนี้ยังมีคำที่เกี่ยวกับมาตรา เช่น มาตราพฤติ เป็นฉันท์ที่กําหนดด้วยมาตรา คือ กําหนดคําในฉันท์แต่ละคําเป็นมาตราส่วน เช่น คําครุ กําหนดเป็นความยาวของเสียง ๒ มาตรา  คําลหุ กําหนดเป็นความยาวของเสียง ๑ มาตรา  มาตราส่วน เป็นอัตราส่วนระหว่างระยะห่างในแผนที่หรือภาพเป็นต้น กับระยะห่างจริงหรือกับระยะห่างบนแผนที่หรือภาพอื่น  และยังมีหน่วยมาตราชั่ง ตวง และวัด ตามวิธีเมตริก เช่น เฮกโตกรัม (hectogramme) เป็นหน่วยมาตราชั่ง มีอัตราเท่ากับ ๑๐๐ กรัม ใช้อักษรย่อว่า ฮก.  เฮกโตลิตร (hectolitre) เป็นหน่วยมาตราตวง มีอัตราเท่ากับ ๑๐๐ ลิตร ใช้อักษรย่อว่า ฮล.  เฮกโตเมตร (hectometre) และเซนติเมตร (centimetre) เป็นหน่วยมาตราวัด ๑ เฮกโตเมตร มีอัตราเท่ากับ ๑๐๐ เมตร ใช้อักษรย่อว่า ฮม. และ ๑ เซนติเมตร มีอัตราเท่ากับ ๑ ใน ๑๐๐ ของ ๑ เมตร ใช้อักษรย่อว่า ซม. เรียกสั้น ๆ ว่า เซ็นต์  เฮกตาร์ (hectare) เป็นหน่วยมาตราวัดพื้นที่ ๑ เฮกตาร์เท่ากับ ๑๐๐๐๐ ตารางเมตร หรือประมาณ ๖ ไร่ ๑ งาน

  พัชนะ  บุญประดิษฐ์