ยามตามคติสันสกฤต
คำว่า ยาม มาจากภาษาบาลีและสันสกฤตว่า ยาม (อ่าน ยา-มะ) แปลว่า การไปของกาลเวลา หมายถึง ช่วงเวลาแต่ละช่วงในตอนกลางคืน
ตามคติสันสกฤต แบ่งคืนหนึ่งออกเป็น ๔ ยาม ยามละ ๓ ชั่วโมง ยามทั้ง ๔ นี้เรียกว่า ปฐมยาม (อ่านว่า ปะ -ถม-มะ -ยาม) ทุติยยาม (อ่านว่า ทุ -ติ-ยะ -ยาม) ตติยยาม (อ่านว่า ตะ -ติ-ยะ -ยาม) และปัจฉิมยาม (อ่านว่า ปัด-ฉิม-มะ -ยาม). ปฐมยาม คือ ยามแรก อยู่ในช่วง ๑๘.๐๐-๒๑.๐๐ น. ทุติยยาม คือ ยามที่ ๒ อยู่ในช่วง ๒๑.๐๐-๒๔.๐๐ น. ตติยยาม คือ ยามที่ ๓ อยู่ในช่วง ๒๔.๐๐-๓.๐๐ น. และปัจฉิมยาม คือ ยามสุดท้าย อยู่ในช่วง ๓.๐๐-๖.๐๐ น. ในภาษาไทยใช้คำว่า ยาม เรียกเวลา ๒๔.๐๐ น. ว่า สองยาม และเรียกเวลาตั้งแต่ ๒๔.๐๐-๓.๐๐ น. ว่า ยามสาม
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๖ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.