ยามเย็น

          ยามเย็นถ้าได้มีเวลาเดินเล่นรับลมเย็น ๆ ก็น่าจะเพลิดเพลินดี ถ้าไม่มีเวลาก็เปลี่ยนไปเดินยามเช้าก็ได้ค่ะ  แต่วันนี้ไม่ได้จะชวนไปเดินเล่น เพียงอยากจะชวนกันมาคิดดูว่า นอกจากจะหมายถึง เวลา แล้ว คำว่า เย็น หมายถึงอะไรได้อีก 

          พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒  นิยามคำว่า เย็น ไว้ ๒ ความหมาย ความหมายแรก เป็นคำนาม  หมายถึง  เวลาใกล้คํ่า ประมาณ ๑๖–๑๘ นาฬิกา ส่วนความหมายที่ ๒  เป็นคำวิเศษณ์ หมายถึง มีความรู้สึกตามผิวหนังเหมือนถูกน้ำแข็งเป็นต้น หนาว หายร้อน ตรงข้ามกับ ร้อน หรือหมายถึง ไม่รู้สึกกระวนกระวาย เช่น เย็นใจ

          คำว่า เย็น เมื่อประกอบกับคำอื่น ๆ ก็จะทำให้รู้สึกเย็นได้หลายรูปแบบ เช่น  เย็นเจี๊ยบ  หมายถึง  เย็นมาก เช่น น้ำแข็งเย็นเจี๊ยบ  เย็นใจ  หมายถึง สบายใจ ไม่ยุ่งใจ ไม่ต้องกังวลใจ ไม่ร้อนใจ  เช่น เรื่องนี้เย็นใจได้ สำเร็จแน่  เย็นฉ่ำ  หมายถึง  เย็นชุ่มชื้น เช่น หลังฝนตกอากาศเย็นฉ่ำ  เย็นเฉียบ  หมายถึง  เย็นจัด เช่น หน้าหนาวน้ำในลำธารเย็นเฉียบ  เย็นเฉื่อย  หมายถึง  เย็นเพราะลมพัดมาเรื่อย ๆ เช่น ตรงนี้ลมพัดเย็นเฉื่อย  หรือหมายถึง  มีอารมณ์เรื่อย ๆ ช้า ๆ เช่น เขาเป็นคนอารมณ์เย็นเฉื่อย   เย็นชา  หมายถึง แสดงอาการเฉยเมยไม่สนใจใยดี เช่น เดี๋ยวนี้เขาแสดงอาการเย็นชา  บางครั้งก็ใช้ว่า ชาเย็น (เวลาใช้ก็อย่าสับสนกับเครื่องดื่มนะคะ)  เย็นชืด  หมายถึง  เย็นอย่างสิ่งไม่มีชีวิต เช่น เขานอนตายตัวเย็นชืด เย็นจนหมดรสชาติ เช่น แกงเย็นชืด   เย็นชื่น  หมายถึง เย็นสบาย เย็นชื้น  หมายถึง  เย็นอย่างมีไอน้ำซึมซาบอยู่ เช่น ฝนตกติดกันหลายวันอากาศเย็นชื้น  เย็นตา  หมายถึง ชื่นตา สบายตา ดูแล้วสบายใจ เช่น สีเขียวอ่อนเย็นตา  เย็นยะเยือก  หมายถึง อาการที่รู้สึกหนาวสะท้านถึงขั้วหัวใจ เย็นเยือก หรือ เยือกเย็น ก็ว่า   เย็นเยียบ  หมายถึง อาการที่รู้สึกเย็นจับขั้วหัวใจเพราะหวาดกลัวเป็นต้น เช่น เข้าไปในป่าช้ากลางคืนรู้สึกเย็นเยียบ เยียบเย็น ก็ว่า  เย็นวาบ  หมายถึง อาการที่รู้สึกเย็นในทันทีทันใดแล้วก็หายไป เช่น ลมพัดกระโชกเข้ามารู้สึกเย็นวาบ  เย็นวูบ  หมายถึง  อาการที่ความเย็นมากระทบตัวโดยฉับพลันแล้วก็หายไป เช่น เข้าไปในห้องปรับอากาศรู้สึกเย็นวูบ  เย็นหู  หมายถึง รื่นหู ไม่ขัดหู ฟังแล้วสบายใจ  เช่น พูดจาไพเราะนุ่มนวลฟังแล้วเย็นหู

          แต่ถ้าเป็น  เย็นตาโฟ เย็นเตาโฟ  ก็จะหมายถึง  อาหารแบบจีนอย่างหนึ่งคล้ายก๋วยเตี๋ยว แต่ใส่ผักบุ้ง ปลาหมึกแช่ด่าง เต้าหู้ เลือดหมู ลูกชิ้นปลา แมงกะพรุน และน้ำเต้าหู้ยี้หรือซอสมะเขือเทศ  ได้สักชามก็ดีนะคะ.

จินดารัตน์  โพธิ์นอก