ย่าเหล
ย่าเหล เป็นสุนัขทรงเลี้ยงของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นสุนัขพันทาง ขนปุยสีขาวมีแต้มดำ หางเป็นพวง เดิมเป็นสุนัขของผู้คุมนักโทษ เมื่อพระองค์ทรงรับมาเลี้ยงทรงตั้งชื่อว่า ย่าเหล ตามชื่อตัวละครเอก เอมีล จาร์เล่ต์ (Emile Jarlet) ในบทละครฝรั่งเศสเรื่อง มายเฟรนด์ จาร์เล่ต์ (My friend Jarlet) ซึ่งทรงแปลเป็นภาษาไทยใช้ชื่อเรื่องว่า มิตรแท้. ย่าเหลเป็นสุนัขที่ฉลาดแสนรู้ และช่างประจบ พระองค์จึงโปรด แต่ข้าราชบริพารบางคนเกิดความอิจฉาริษยา และเกลียดชัง มีเรื่องเล่าว่าข้าราชบริพารหรือมหาดเล็กคนใดแต่งกายไม่เรียบร้อย จะถูกย่าเหลกัดต่อหน้าที่นั่ง สร้างความละอายและเจ็บแค้นแก่ผู้ที่ถูกกัดนั้น. ทรงเลี้ยงย่าเหลได้ ๕ ปี ก็มีผู้ไปพบย่าเหลตายอยู่ข้างกำแพงพระบรมมหาราชวัง ด้านวัดโพธิ์ ท่าเตียน มีรอยถูกปืนยิง. พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เสียพระราชหฤทัยเป็นอย่างยิ่ง ถึงกับทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้จัดงานศพมีของชำร่วยแจก เป็นผ้าเช็ดหน้าพิมพ์รูปย่าเหล มีตราวชิระที่มุมบนด้านขวา และให้สร้างอนุสาวรีย์ย่าเหลไว้ที่หน้าพระที่นั่งชาลีมงคลอาสน์ พระราชวังสนามจันทร์
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๘ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.