ระนาด

          คำว่า ระนาด มี ๓ ความหมาย ความหมายแรกคือเครื่องดนตรีปี่พาทย์ชนิดตี ประกอบด้วยลูกระนาดทำด้วยไม้ร้อยเชือกหัวท้ายเข้าเป็นผืน ใช้แขวนบนรางระนาด หรือทำด้วยเหล็กหรือทองเหลือง ใช้วางเรียงบนรางระนาดมีไม้ประกับหัวท้าย ลูกระนาดเรียงขนาดสั้นยาวลดหลั่นกันตามลำดับเสียงมีตั้งแต่ ๑๗-๒๑ ลูก มีไม้ตีคู่หนึ่งเรียกว่า ไม้ตีระนาด. ลักษณะของลูกระนาดอาจนำไปใช้เปรียบเทียบ เช่น สะพานลูกระนาด คือสะพานที่ประกอบด้วยไม้เรียงกันคล้ายลูกระนาด

          คำว่า ระนาด ความหมายที่ ๒ คือ ไม้ไผ่ที่ผ่าเป็นซีก แล้วใช้หวายถักเชื่อมต่อกันเป็นผืน สำหรับรองท้องเรือ

          คำว่า ระนาด ความหมายที่ ๓ คือ อาการที่ล้มทับกัน เช่น ในสมุทรโฆษคำฉันท์ มีว่า

                    “ท้าวทั้งธราดลดำเดิม                                ชยะชุมชิงชัยศรี 
(อ่านว่า     ท้าว-ทั้ง-ทะ -รา-ดะ -ละ-ดำ-เดิม                   ชะยะ -ชุม-ชิง-ชัย-สี)
                  
เสด็จผจญกำจายพลอรี                                  ก็ระนาดในกลางรงค์
(อ่านว่า     สะ -เด็ด-ผะ -จน-กำ-จาย-พะ -ละ-อะ -รี          ก็-ระ -นาด-ใน-กฺลาง-รง)

          คำว่า ระนาด ความหมายที่ ๓ นี้ ปัจจุบันไม่ใช้ลำพัง ต้องใช้ว่า ระเนนระนาด

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๓๐ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.