ระบบ-ระบอบ คำว่า ระบบ กับ ระบอบ เป็นคำที่หลายคนสงสัยว่ามีความแตกต่างกันอย่างไร คำว่า ระบบ ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า system มีความหมายตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ว่า กลุ่มของสิ่งซึ่งมีลักษณะประสานเข้าเป็นสิ่งเดียวกันตามหลักแห่งความสัมพันธ์ที่สอดคล้องกัน ด้วยระเบียบของธรรมชาติหรือหลักเหตุผลทางวิชาการ เช่น ระบบสุริยะ ระบบนิเวศ ส่วนคำว่า ระบอบ ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า regime หมายถึง แบบอย่าง หรือ ธรรมเนียม เช่น ทำถูกระบอบ หรือหมายถึง ระเบียบการปกครอง เช่น การปกครองระบอบประชาธิปไตย การปกครองระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ โดยทั่วไปแล้วเรามักได้ยินหรือรู้จักคำว่าระบบมากกว่าระบอบ ในที่นี้ผู้เขียนจึงขอยกตัวอย่างการนำคำว่าระบอบ ไปใช้ในการบัญญัติศัพท์สาขาต่าง ๆ ของราชบัณฑิตยสถาน ดังนี้ศัพท์รัฐศาสตร์และศัพท์นิติศาสตร์ คำว่า ระบอบสหพันธรัฐ ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า federalism หมายถึง การปกครองที่ใช้หลักเกณฑ์แบบสหพันธรัฐ ศัพท์ภูมิศาสตร์ คำว่า ระบอบธารน้ำแข็ง ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า glacier regime หมายถึง สภาวะของธารน้ำแข็งที่สัมพันธ์กับสมดุลของมวลน้ำแข็ง ได้แก่ การเพิ่มหรือลดลงของปริมาตรธารน้ำแข็ง ธารน้ำแข็งจะมีสภาวะเป็นบวกถ้าหากมีการสะสมตัวมากกว่าการเสียดละลาย ในทางตรงกันข้าม เมื่อมีการเสียดละลายมากกว่าการสะสมตัว ธารน้ำแข็งจะมีสภาวะเป็นลบ ศัพท์ปฐพีศาสตร์ คำว่า ระบอบความชื้นดิน ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า soil moisture regime หมายถึง สภาพความชื้นดินโดยพิจารณาจากการมีหรือไม่มีน้ำใต้ดินหรือน้ำในชั้นหนึ่งชั้นใดในดินที่ถูกยึดไว้ด้วยแรงน้อยกว่า ๑๕๐๐ กิโลพาสคัล ในช่วงควบคุมอุณหภูมิ ซึ่งสามารถทำให้พืชเติบโตได้ตามธรรมชาติ คำว่า ระบอบ ที่ใช้ในศัพท์ภูมิศาสตร์และศัพท์ปฐพีศาสตร์ มีความหมายเฉพาะที่ต่างจากความหมายในพจนานุกรมฯ โดยมีความหมายเกี่ยวกับสภาพหรือสภาวะของสิ่งใด ๆ ดังตัวอย่างข้างต้น.อารี พลดี |